اتحاد عجیب گروه های اسلامی تندرو - گزارشی از نفوذ القاعده در لبنان

اتحاد عجیب گروه های اسلامی تندرو -
گزارشی از نفوذ القاعده در لبنان
فضه عیتانی Fidda ITANI(روزنامه نگار، بیروت)
آلن گرش Alain Gresh
ترجمه بهروز عارفی

اردوگاه فلسطینی نهرالبارد واقع در شمال لبنان به مدت سه ماه از مه تا سپتامبر 2007 در محاصره ارتش لبنان قرار داشت. سازمان فتح الاسلام که پیش از آن گمنام بود، در این اردوگاه سنگر گرفته بود. این حوادث نظیر سوءقصدهائی که علیه نیروهای واسطه سازمان ملل متحد در جنوب لبنان (فینول) رخ داد، حاکی از وضعیت جدید لبنان است. این پدیده، ناشی از استقرار شبکه های اسلامی تندرو سنی در لبنان است که گاهی به القاعده نیز وابسته اند. از این پس القاعده کشور لبنان را بمثابه حوزه فعالیت مهمی تلقی می کند.

شاهین شاهین از مسئولان فتح الاسلام در مذاکره با نماینده ارتش لبنان در دوران محاصره اردوگاه فلسطینی نهرالبارد توسط ارتش لبنان گفته بود: «ما را بالاجبار به نبردی کشانده اند که جنگ ما نیست. من ترجیح می دادم با ارتش لبنان درگیر نشویم». در آن زمان، کسی نمی دانست که شاهین پسر واقعی اسامه بن لادن و یکی از رهبران بلند پایه القاعده است. تردید وی نسبت به این نبردها بازتابی از دوگانگی مواضع سازمان وابسته به بن لادن در مورد لبنان است. آنان با این پرسش روبرویند که آیا کشور لبنان جبهه رودرروئی با ایالات متحده و متحدان آن است یا این که باید آن را بمثابه پایگاه پشت جبهه برای آموزش و تمرین و نیز به عنوان گذرگاهی برای رزمندگان القاعده به شمار آورد؟

از همان چهارم سپتامبر 2007، دو روز پس از سقوط اردوگاه، ژرژ خوری رئیس اطلاعات ارتش لبنان تایید کرده بود که رزمندگان فتح الاسلام همان اعضای القاعده هستند. اما، ریشه های این سازمان در لبنان بسیار قدیمی تر از این حرف هاست. در سال های دهه 1990، دادگاه های لبنان «سلفی ها» را به اتهام «جنایت در راستای ایجاد شبکه های تروریستی وابسته به القاعده» محاکمه کرده بود. فعالان محکوم شده ، لبنانی های پیرو شیخ سالم الشهال بشمار می آمدند که از همان سال 1974 راه او را برگزیدند. او گروه های «جماعه المسلمون» یا «جنبش جوانان محمد» (شباب محمد) را در طرابلس(لبنان) ایجاد کرده بود. الشهال تلاش کرد تا قوانین «مجاز و غیر مجاز» را در شهر معمول سازد و با حمله به سینما ها کوشش می کرد از رفتن جوانان به سینما جلوگیری نماید. بعدها، نفوذ او حتی به برخی شهرهای سوریه نیز سرایت کرد. اما، در آن دوره، اندیشه های سلفی هنوز از پشتوانه منسجمی برخوردار نبود.

منشاء فتح الاسلام

سنی ها که میان بورژوازی تجاری یا اداری و مردم تهی دست روستاها که اکثرا بیسوادند، پراکنده بودند، ناسیونالیسم عربی خود را ازطریق پشتیبانی از مردم فلسطین و از طریق پیوستن به جریانات ناصری و چپ ابراز می کردند. باوجود این، پس از ورود نیروهای سوریه به لبنان در سال 1976 و عملیات وسیع سرکوب ارتش سوریه، چندین گروه سنی به اسلامیسم تندرو گرایش پیدا کردند. بخصوص که در همان زمان، بر نفوذ اخوان المسلمین سوریه افزوده می شد و این جریان با انجام عملیات مسلحانه مبارزان «پیشگام» خود، رژیم سوریه را تهدید می کرد. بدنبال جنگ داخلی لبنان که با امضای معاهده طایف در 1989 بپایان رسید، سلفی ها که هنوز نفود زیادی نداشتند، عمدتا به سازمان های اسلامی دیگر از جمله انجمن برنامه های عام المنفعه اسلامی که آن ها را به نام الاحباش می شناختند، حمله می کردند. (1) این درگیری ها به گروه های سلفی امکان می داد تا با آماده کردن استدلالات فکری و تبلیغی خود، در شهرها و روستاهای متعددی اقدام به عضوگیری نمایند. نفوذ آنان بویژه در میان افراد تحصیلکرده و کارمندان اقشار متوسط و همچنین دانشجویان علوم مذهبی که در عربستان تحصیل کرده و ارتباط خود را با علمای تندرو این کشور حفظ کرده بودند، افزایش یافت. مشهورترین این گروه ها که دچار چند دستگی بودند، الهدایه و الاحسان بود که پسر بنیان گذار جریان داعیه الاسلام الشحال تجدید سازمان داده بود.

یکی از این گروه ها در 31 اوت 1995، شیخ نزارالحلبی رئیس «جمعیت المشاریع الاسلامییه» (الاحباش) را به قتل رسانید. این سوءقصد ضربه روحی شدیدی ایجاد کرد. برای اولین بار، یک جنبش سلفی اقدام به از میان بردن یکی از رقبایش می کرد. اعضای سازمان به این قتل اعتراف کردند. آنان تا پای سکوی اعدام پافشاری می کردند که تنها مسئول این قتل هستند. معهذا مقامات لبنانی و بخش های اطلاعاتی سوریه (که بر کشور مسلط بودند) ترجیح دادند که جنایت را به گردن احمد عبدالکریم السعدی الاماره (معروف به ابو محجن) که دارای ملیت فلسطینی بود و سرپرست گروه عصبه الانصار بیاندازند. وی در اردوگاه فلسطینی عین الحلوه در نزدیکی شهر صیدا در جنوب لبنان زندگی می کرد. بنیانگذاران این گروه رزمندگانی بودند که سابقا در افغانستان می جنگیدند. در سال 1999، قتل چهار قاضی در درون دادگستری صیدا را نیز به آنان نسبت دادند.

در این دوره بود که رشته های الفت میان سلفی ها و سازمان بن لادن بافته شد. در این راستا بود که سازمانی که احتمالا متعلق به چچن ها و وابسته به القاعده بود، از بسام کنج (ابو عیشه) خواست تا تردد رزمندگان مسلمان را به خاک اسرائیل فراهم سازد. این شخص در سال 1988 با نیمه تمام گذاشتن تحصیلات خود در آمریکا به افغانستان رفت و در زمینه جهاد جهانی آموزش دید. بسام کنج گروهی بنام « الضنیه» ایجاد کرد ولی برای دوسال فرجه خواست تا بتواند به منزله نیروی مقاومت ضد اسرائیلی در کنار حزب الله مطرح شود.

در آن زمان میانجی های روسی که همراه سوری ها بر عقب نشینی اسرائیل از جنوب لبنان نظارت می کردند (25 مه 2000)، نوار مکالمه میان کنج و مجاهدین چچن را در اختیار مقامات لبنانی و سوری قرار داده بودند. این اطلاعات موجب شد که ارتش لبنان برای از میان برداشتن گروه ضنیه در شب سال نو میلادی 2001، شتاب زده وارد عمل شود. به موازات آن، در آن سوی مرز، مقامات سوری به موجی از دستگیری ها در میان اسلامیست های تندرو دست زدند. این حوادث، بافت « فرا ملیتی» این شبکه را نشان می داد.

القاعده جهت فراخواندن آشکار برای تاسیس گروه هایی در لبنان، منتظر تهاجم آمریکا به عراق در مارس 2003 شد. باوجود این یادآوری کنیم که القاعده در حکم یک «علامت تجارتی» است که ساختاری غیر متمرکز داشته و در نتیجه دست گروه های محلی را بصورت بارزی باز گذاشته است. در پایان سال 2005، این گروه کاملا در لبنان حضور داشت و لبنانی ها موفق شدند بر نخستین عناصری که بعد ها به «شبکه سیزده ها» معروف شد و رهبری آن با حسن نبعه اهل لبنان بود، دسترسی پیدا کنند. این شبکه که از سعودی ها و فلسطینی ها ترکیب یافته بود، از القاعده و گروه های مقاومت در عراق پشتیبانی کرده و در لبنان و سوریه به فعالیت مشغول بود و چندین بار با بخش های اطلاعاتی بویژه در نواحی مرزی درگیر شده بود. حتی ادعا شد که آنان یک هلیکوپتر سوریه را سرنگون ساخته اند.

این دستگیری ها مجادلات شدیدی را برانگیخت، چرا که اعترافات محکومان نکات دقیقی در بر داشت که به شرکت آن ها در قتل نخست وزیر پیشین رفیق حریری در چهاردهم فوریه 2005 مربوط می شد. معهذا استفهامات بسیاری در مورد روشی که به اخذ این اعترافات منجر شده، و همچنین در مورد ارتباط فرضی این گروه با یک جوان فلسطینی بنام احمد ابو عدس وجود دارد. جوان نامبرده در یک نوار ویدئوئی مسئولیت سوءقصد انتحاری علیه حریری را به عهده گرفته بود. (2)

در بهار سال 2006، سازمان فتح الانتفاضه که در سال 1983 تاسیس شده بود و با رژیم سوریه ارتباط تنگاتنگی داشت، دچار انشعاب شد. این سازمان، از الفتح یاسر عرفات انشعاب کرده بود. حدود هفتاد عضو آن به یک افسر فلسطینی اردنی تبار بنام شاکرالعبسی (ابو علی) پیوستند. انشعایبون در اردوگاه های مختلف آوارگان فلسطینی از برج البراجنه (واقع در حومه جنوبی بیروت) تا عین الحلوه (واقع در صیدا) تا اردوگاه شتیلا (در بیروت) و همچنین در دو اردوگاه بداوی و نهرالبارد (واقع در شمال لبنان) پراکنده شدند. بعدها پنجاه رزمنده دیگر که در راس شان شهاب القدور (ابو هریره) قرار داشت، به آنان ملحق شدند. ابو هریره پس از این که بخش های اطلاعاتی سوریه در سال 1986 زمانی که وی 14 سال داشت، او را در طرابلس دستگیر کرد، بیشتر عمرش را در مبارزه مخفی گذرانده است.

فتح الاسلام بلافاصله پس از تاسیس، از حمایت یکی از نمایندگان جنبش جهادگرا در اردوگاه عین حلوه برخوردار شد. او تضمین داد که القاعده از فتح الاسلام پشتیبانی مالی خواهد کرد. بموازات آن، گروه جندالاشام که در همان اردوگاه مستقر بود، به آموزش بخشی از اعضای فتح الاسلام پرداخت. جهادیست هائی که از چهار کشور شامات («سوریه بزرگ» که شامل لبنان، فلسطین و اردن نیز می گردد) به افغانستان رفته بودند، جندالشام را در سال 1999 در همان کشور ایجاد کردند. نقطه تمایز آنان با گروه های دیگر، اظهارات و موعظه های بسیار تند آنان بود.



در این هنگامه ، در ژوئیه 2006 «جنگ 33 روزه» میان حزب الله و اسرائیل در گرفت. گروه های جهادیست با استفاده از شرایط آشفته بر قلمرو نفوذی خود افزودند. آنان همچنین از تصمیم «امارت اسلامی در عراق» (که القاعده ایجاد کرده بود) برای اعزام عناصر فاقد دانش نظامی لازم، یا افرادی که قادر به حل شدن در میان جمعیت محلی نبودند، به عراق استفاده کردند. فتح الاسلام توانست عده ای از این سربازان گمگشته را جذب کند؛ امری که با واکنش مخالف الفتح و دیگر گروه های عضو سازمان آزادیبخش فلسطین (ساف) که امیدوار بودند اردوگاه فلسطینی عین حلوه را پاک سازی کنند، روبرو شد. از سوی دیگر، ارتش لبنان که پس از نبردهای میان حزب الله و اسرائیل، بطور وسیع در جنوب لبنان مستقر شده بود، از حضور این جهادگران در چند کیلومتری محل استقرار دوازده هزار سرباز نیروهای واسطه سازمان ملل متحد (فینول یا به انگلیسی Unifelیونیفل) در جنوب لبنان نگران بود. در چنین شرایطی فتح الاسلام تصمیم گرفت در شمال که اکثریت با سنی هاست و در نتیجه دوست تلقی می شوند، پناه بگیرد.

چندین دیدار زمینه را برای این کوچ آماده ساخت، نه تنها با سلفی های محلی بلکه همچنین با نمایندگان مجلس متعلق به «جناح آینده» وابسته به سعد الحریری پسر نخست وزیر پیشین مقتول که از نفوذ حزب الله دچار نگرانی شده است. العبسی رهبر فتح الاسلام با یکی از نمایندگان شهر طرابلس که پزشکی است با سابقه چپی ملاقات کرد. این پزشک واهمه خود را از احتمال حمله حزب الله شیعه به سنی ها بیان کرد (3). آقای العبسی به او پاسخ داده بود که بی آن که با نیروئی که با اسرائیل می جنگد در گیر شود، به «هیچ کس اجازه نخواهد داد به سنی ها آسیب برساند.»

مقابله با «تهدید شیعه»

سرانجام در نهرالبارد بود که او اولین اطلاعیه اش را در 27 نوامبر 2006 منتشر ساخت و فتح الاسلام اعلام موجودیت کرد. بموازات آن شماری از رزمندگان وابسته به القاعده به لبنان رفت و آمد می کنند. آنان چه با عبور از گذرگاه های مرزی قانونی و چه بصورت مخفی از طریق مرز سوریه تردد می کنند. برخی از آنان پس از اقامتی کوتاه در اردوگاه نهرالبارد پراکنده می شوند تا شبکه های متعلق به خود را در نواحی دارای اکثریت سنی ایجاد کنند. این اعضای جدید از اهالی جهان عرب و نیز روسیه، چچن و ترکیه و غیره هستند.

در اواخر سال 2006، احمد توویجیری از اتباع سعودی و یکی از کادرهای القاعده وارد لبنان شد. او چندین بار با رهبران الفتح الاسلام و همچنین دیگر گروه های سلفی ملاقات کرد. از نظر مالی، کمبودی وجود نداشت. اعتبارات دولتی یا خصوصی از «جهادگران مالی» یعنی از طریق بازرگانان پولدار که تمایل داشتند به جهاد کمک کنند از عربستان سعودی و کویت می رسید.

در همان زمان، اتحادهای سلفی (4) در پی تجمع نیروی خود برای مقابله با «تهدید شیعه» بودند. بحران سیاسی در لبنان و درگیری های موضعی میان سنی ها و شیعیان نظیر آن چه میان طرفداران اکثریت و مخالفان وجود دارد، وضعیتی مساعد پدید می آورد. (به مقاله «نظام مذهبی ناپایدار» در همین شماره مراجعه کنید)

اعضای محلی القاعده از نیاز اضطراری «جریان آینده» (حزب المستقبل) حریری جهت تشکیل یک میلیشیا به منظور ایجاد وزنه ای در مقابل حزب الله شیعه بهره بردند، با وجودی که «جریان آینده» نسبت به خطرات معامله با گروه های بنیادگرا آگاه بود، به اتخاذ این استراتژی در مبارزه اش با حزب الله، سوریه و ایران اقدام کرد. القاعده به نوبه خود با تکیه بر پراگماتیسم (عمل گرائی)، از این فرصت برای تامین پول استفاده کرد که به این جریان امکان استخدام ده ها رزمنده را داده و شرایط برگزاری جلسات آموزشی در اردوگاه عین حلوه و اجرای طرح های حمله به نیروهای فینول (یونیفل) در جنوب لبنان و همچنین ماموریت های جاسوسی در سفارتخانه های کشورهای عربی و خلیج را در بیروت و اطراف آن را فراهم آورد.

سوریه ترجیح داد که با چشم پوشی بر روی این تحرکات و فعالیت ها، رقبایش را از «جریان آینده» گرفته تا جهادیست ها آزاد بگذارد تا آنان در نوع انتخاب شان دچار سر در گمی شوند. برعکس با این روش، این کشور حلقه را در کشور خود تنگ تر کرده و از شر بسیاری از رزمندگان خلاص می شود و در نتیجه این رزمندگان به لبنان پناه می برند.

در شش ماهه نخست 2007، حدود بیست گروه کمابیش وابسته به القاعده فعال تر شدند. از جمله این برنامه ها میتوان به ملاقات اعضای ارشد، ورود رزمندگان عزیمت گروه های وابسته به القاعده به اروپا (فرانسه، بریتانیا، هلند یا آلمان) پس از پایان دوره های آموزشی اشاره کرد. از این راه، القاعده در بستر همکاری با فتح الاسلام شبکه وسیعی را گسترد که تنها هنگام درگیری های نهرالبارد متلاشی شد. این سازمان، از طریق قاچاق و از مسیر سوریه و نیز با خرید از فروشندگان محلی و یا کنترل انبار اسلحه سازمان آزادی بخش فلسطین (ساف) در این اردوگاه شمال لبنان، تسلیحات خود را تهیه می کرد .

انفجار شب 19 تا 20 مه 2007 هنگامی رخ داد که بخش های اطلاعاتی وابسته به نیروهای امنیتی داخلی تصمیم گرفت علیه یکی از گروه های القاعده در کوچه المأتین در طرابلس وارد عمل شوند. این افراد که در ضمن از طرف سعودی ها نیز تحت تعقیب بودند، پشتیبانی فنی مجاهدین عراق را تضمین می کردند. آنان تحت حفاظت فتح الاسلام فعالیت میکردند و نبردها بسیار سریع به سراسر اردوگاه نهرالبارد کشیده شد. این نبردها شش روز به طول انجامید و در جریان آن 170 سرباز لبنانی و همچنین 47 غیرنظامی فلسطینی و دویست جنگجوی فتح الاسلام کشته شدند. در حالی که صدوپنجاه جنگجو و مسئول سازمان موفق به فرار شدند، چهل رزمنده در روز آخر نبردها کشته شدند. اغلب آن ها گلوله ای در مغز دریافت کرده بودند. ارتش اردوگاهی را به اشغال در آورد که خالی بود و سپس از ورود همه سازمان های غیرنظامی و بشردوستانه به درون اردوگاه جلوگیری کرد. ارتش حتی عکسبرداری از اطراف اردوگاه را ممنوع اعلام کرد. سرانجام بولدزر های ارتش لبنان ساختمان ها را ویران کرده و هر گونه نشانه نبردها را از میان بردند.

در ژوئن، یک ماه پس از آغاز نبردها، سرویس های امنیتی لبنان کشف کردند که آقای شاهین کسی جز پسر اسامه بن لادن بنیان گذار القاعده نبوده و نام واقعی اش سعد است. از قرار معلوم، او توانسته بود چند روز پس از آغاز درگیری ها وارد اردوگاه شود و توانسته بود وجهه خوبی در میان جنگجویان کسب کند. این بخش های اطلاعاتی، چند ماه پیش دریافته بودند که او در لبنان بسر می برد. پسر بن لادن که یکی از مسئولان بلند پایه القاعده و از فعالترین آنان در زمینه اطلاعاتی است با همکاری القدور موفق شده بود سلول هائی ایجاد و شبکه های ارتباطی را در سراسر لبنان بوجود آورد.

به رغم این شکست نظامی، از فعالیت های گروه های وابسته به القاعده در لبنان کاسته نشده است. آنان در اردوگاه فلسطینی عین حلوه و نیز در مناطق سنی نشین واقع در بقاع و برخی محلات فقیر نشین بیروت حضور دارند. یک ماه و نیم پس از آغاز نبردها، سعد بن لادن (شاهین) به نویسنده گفته بود: «آیا تو فکر می کنی که ما فقط این 500 نفرجنگجوی در محاصره در نهرالبارد هستیم». از طرف دیگر، قتل شخصیت های سیاسی، سوءقصدها در بیروت و نیز علیه نیروهای فینول که ارتش در مصاحبه مطبوعاتی اش (در روز 4 سپتامبر) به فتح الاسلام نسبت داد و همچنین اطلاعاتی که بخش های اطلاعاتی ، پس از دستگیری بیش از دویست عضو جنبش سلفی و جهادی بدست آورد، اهمیت این گروه وابسته به القاعده را در لبنان تایید می کند.

ناظران همچنان این پرسش را مطرح می کنند که چرا فرد شماره 2 القاعده، ایمان الظواهری استنادی به نبردهای فتح الاسلام نکرده و تنها به تکریم سوءقصد 24 ژوئن 2007 علیه سربازان اسپانیائی فینول اکتفا نمود. این سوءقصد را گروهی نزدیک به فتح الاسلام مرتکب شده بودند. مسئله این است که همان طور که شاهین به ما توضیح داد، سازمان نظر مساعدی نسبت به فرو رفتن در یک درگیری در مکانی بسته، درون یک اردوگاه و همچنین انزوای آن ندارد. بیشتر نیروهای سیاسی لبنان از جمله سلفیست ها به فتح الاسلام پشت می کنند. میزان تمهیدات القاعده در اثر این محاصره کاهش یافته و این محاصره فرصتی در اختیار ارتش گذاشت تا به صدها عملیات بازرسی و دستگیری اقدام کند.

اما، تداوم بحران سیاسی در لبنان و گرایش رو به فزون همه جناح های محلی در مسلح شدن و آموزش رزمندگان قادر است به القاعده امکان بدهد تا در پشت مهم ترین جنبش سنی یعنی «جریان آینده» (حزب المستقل) پنهان شود. این تشکیلات درصدد است که رزمندگان را تحت لوای موسسات خصوصی امنیتی بکار گیرد. جنبش وابسته به آقای حریری ، بدین ترتیب توانست دو هزار و چهارصد عضو میلیشیا را تحت نفوذ خود درآورد. این جنبش قصد دارد که چهارده هزار نفر را تنها در شمال لبنان به خدمت بگیرد ولی از طرف دیگر نبردهای نهرالبارد بخشی از نخبگان سنی لبنانی را قانع کرد که هزینه پرداخت شده برای این اتحاد بسیار گزاف بود.

احساس حق کشی، فقدان راه حل

حوادث نهرالبارد همچنین موجب شد تا با تکیه بر پایه حوادثی که وقوع یافت، بتوان سلفی های جامعه سنی لبنان را بسیج کرد. اشاره کنیم که سربازان مسیحی به برخی از مساجد اردوگاه آسیب هائی وارد ساخته و به قرآن بی حرمتی کرده بودند؛ برای مثال در زندان رومیه، مکانی که جهادیست ها زندانی بودند. چندین سایت اینترنتی که آشکارا از القاعده حمایت می کردند و از «شهدای فتح الاسلام» تجلیل می کردند، شروع بکار کردند. در یکی از آن ها میتوان چنین خواند «صبر کنید... بازگشت القاعده به لبنان... پایان نهرالبارد آغاز القاعده است.»

هزاران جوان سنی که از مناقشه محلی بدون هر چشم انداز سیاسی به ستوه آمده اند، با دریغ به شیعیان می نگرند. آن ها شاهدند که شیعیان موفق شده اند انحصار تلاش های مقاومت ضد اسرائیل را در دست گیرند. این جوانان همچنین از سوءقصد های القاعده در کشورهای غربی و پیروزی های حتی محدود این سازمان در عراق خشنودند. نسل جدیدی از جوانان به مساجدی می روند که تفکرات سلفی – جهادیستی تبلیغ می شود، در شرایط و وضعیتی که ساختار رسمی جامعه سنی چه دارالفتاء (موسسه مذهب سنی)، بنیاد همبستگی اسلامی یا دادگاه های مذهبی بی اعتبار شده اند. موجبات این بی اعتباری، علاوه بر موضعگیری نهادهای مذهبی سنی به سود آقای حریری و «جریان آینده» همچنین بر فساد موجود در میان آنان تکیه می کند. براین امر، باید احساس حق کشی و نبود هر گونه راه حلی برای کشمکش با اسرائیل را نیز افزود. القاعده در عین حال می تواند بر هراس از شیعه گری و حزب الله و نیز واهمه سنی ها از انزوا و همچنین بر احساسات ضد امریکائی تکیه کند.(در حالی که دولت و نیروهای سنی رسمی به مثابه متحدین واشینگتن تلقی می شوند) از نگاه برخی، راه حل این مشکلات در اسلام نهفته است و راهی که باید رفت، راه القاعده است.

با وجود این،چنین بر می آید که القاعده و البته نه اجبارا همه گروه هائی که به آن اعلام وابستگی می کنند، بیش از هر چیزی متمایل است که لبنان را به پشت جبهه و اردوگاهی جهت آموزش و تمرینات و همچنین گذرگاهی امن برای رزمندگان این جریان به طرف عراق و از عراق به سوی اروپا تبدیل کند. لذا کشور در درجه اول آزمایشگاهی است که در آن جا، جنبش می تواند امکانات جدید نظامی را توسعه دهد: هواپیماهای کوچک با سیستم کنترل از راه دور که قادر به حمل سی کیلوگرم مواد منفجره هستند، بمب هائی که بتوان از فاصله دور منفجر کرد و قادر باشند در مقابل سیستم پخش پارازیت زره پوش های آمریکائی در عراق مقاومت کنند یا حتی برنامه های کامپیوتری که به مسئولان القاعده امکان دهد که از طریق اینترنت پیام های خود را بدون این که نه سرویس های اطلاعاتی محلی و نه آژانس امنیت ملی آمریکاNSA بتواند آن ها را ردیابی کند. در چنین وضعیتی همان طوری که شاهین توضیح می داد، به سود القاعده نیست که در مبارزات درونی لبنان مداخله کند.

سازمان القاعده چگونه خواهد توانست این «بی طرفی» نسبی را با افشای حضور در فینول که اخیرا از سوی مرد شماره 2 سازمان انجام شد، آشتی دهد؟ آیا گروه های محلی که به القاعده اعلام وابستگی می کنند، خواهند پذیرفت که در خارج از صحنه سیاسی لبنان بمانند؟

پاسخ به این پرسش ها هر چه که باشد، این امر بدیهی است که آینده القاعده در لبنان کاملا تضمین است.

-----------

عنوان اصلی مقاله:

Les étranges alliances des groupes radicaux islamiques,

Enquête sur l’implantation d’Al-Qaïda au Liban

پاورقی ها:

1 – این یک گروه صوفی است که توسط عبدالله الحریری ، اهل اتیوپی بنیاد گذاشته شده است. به همین دلیل، لقب وی احبش (به عربی حبشی) است. بخش های اطلاعاتی سوریه به کرات از این گروه استفاده ابزاری کرده است.

2 – به گزارش روزنامه الاخبار، چاپ بیروت (از 7 تا 10 سپتامبر 2007)، توجه کنید. این گزارش در نشانی اینترنتی زیر نیز منتشر شده است: www.al-akhbar.com/ar/node/46169

3 – این پزشک انجام این ملاقات را در یک برنامه تلویزیونی مورد تایید قرار داده است. او گفته است که بخش های امنیتی لبنان با سازمان تندروی جنداشام کمک کرده بود تا انتقال وی را از اردوگاه عین الحلوه به اردوگاه نهرالبارد عملی سازد تا بتواند به فتح الاسلام بپیوندد. این عملیات تحت پوشش «عملیات بشردوستانه» انجام شده است.

4 – مهمترین این انجمن ها عبارتند از:

الاتحادالاسلامی، وقف التراث الاسلامی (میراث اسلامی) در طرابلس، وقف الاحیاء الاسلامی (نوسازی اسلامی) در طرابلس، وقف النور الخیری (روشنائی نیکوکارانه) در شبعا و ارغوب، وقف البرالخیری (امور خیریه و نیکوکاری) در منطقه الضنیه (شمال طرابلس)، وقف مرکز اسلامی و مسجد عبدالرحمان ابن عوف در بقاع ، انجمن ارشاد و مدرسه ابداع در عکار.

مشاهده می شود که این انجمن ها سراسر خاک لبنان را پوشش می دهند.

*******

ضمیمه شماره 1:

سلفی گری چیست؟

وندی کریستیاناسن Wendy Kristianasen

ریشه های سلفی گری را باید در تجدد اسلامی پایان قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، تحت تاثیرمتفکرانی چون سید جمال الدین افغانی*، محمد عبده و رشید رضا جستجو کرد. این شخصیت ها به بازگشت به دوران محمد پیامبر اسلام و نخستین نسل اسلامی فرا می خواندند (سلف به زبان عربی به معنی نیاکان و پیشینیان است).

بنا بر اعتقاد آنان، مسلمانان به غرب امکان داده بودند تا اصول متعلق به اسلام واقعی را به انحصار در آورد و این امر موجب تاخیر و ضعف مسلمانان گشته است. بدیده آنان، اسلام نه فقط روحانی و معنوی بلکه اجتماعی و سیاسی نیز است.

اسلامیست های سیاسی خود را صاحب چنین مکتبی می دانند. از جمله اخوان المسلمین که در سال 1928 میلادی در مصر تاسیس گشت. این جریان تحت تاثیر سلفی گراهای نخستین بود. بعدها این جریان به جنبشی نیرومند از حیث اجتماعی و سیاسی تبدیل شد که در پهنای جهان عرب دارای صدها هزار طرفدار و عضو بود. حسن البنا بنیان گذار اخوان المسلمین تنها خواهان بازگشت مسلمانان به ایمان واقعی نبود؛ بلکه او با استعمار بریتانیا شدیدا به مخالفت برخاسته و از آرمان فلسطین دفاع می کرد. اعضای اخوان المسلمین در جنگ اعراب و اسرائیل در سال های 1949 – 1948 شرکت کرده و شاخه هائی در کشورهای عربی همجوار ایجاد کردند. از جمله میتوان به شاخه های اخوان المسلمین در فلسطین، جهاد اسلامی و حماس به عنوان میراث داران این جریان اشاره کرد.

همه کسانی که خود را سلفی می دانند، عضو گروه های سازمان یافته نیستند. مسئله آنان که تحت تاثیر وهابیون سعودی هستند بیش از هر چیز، توجه به مسائل مجاز و ممنوع در اسلام است. (منظور حلال و حرام است.م) . واژه «اجتهاد» از نگاه وهابیون (که بر قرآن و سنت تکیه می کند) مفهومی محدودکننده دارد. سلفی ها بخاطر کردارشان و نیز عمل به اجتهاد، از نظر اجتماعی فعالند. آنان اغلب در زمینه علم و فن در درجه بالائی قرار دارند.

در اروپا و نیز در خاورمیانه، نخستین اعضای شبکه القاعده تحت نفوذ سلفی گری قرار داشتند. سرکرده های آنان کسانی بودند که قبلا در کنار مجاهدین افغان با شوروی جنگیده بودند. خصومت آنان با غرب آنان را به اتخاذ مواضعی بی پروا وقاطع در کشورهای محل زندگی شان بر می انگیزد.

به موازات اتخاذ چنین مواضع جهادگرایانه، شمار رو به افزایشی از سلفیست ها دارای مواضع «میانه روانه» و مسالمت آمیز بوده و با اجتناب از حوزه سیاسی می کوشند یک زندگی ناب از نگاه اسلامی را به پیش ببرند. آنان موفق شده اند که در غرب ، خاورمیانه و کشورهای مغرب (تونس، مراکش و الجزایر) انبوه جوانانی را بسوی خود جلب کنند که از گم کردن سنت ها و ریشه های خود هراس دارند. اینان را میتوان از ظاهرشان تمیز داد. مردان، دارای ریش های بلند پر پشت و ژولیده و جلیبائی روی شلوار گشادند و زنان، دارای پیراهنی بلند، روسری و یک نقاب که صورت را می پوشاند و البته گاهی نیز با شلوار جین و کفش های ورزشی همراه می شوند ....

در بریتانیا، گرایش سومی ظاهر شده است. سلفی های اصلاح طلب وارد فعالیت سیاسی می شوند و جهادیست های سلفی را متهم می کنند که با شرکت در نبردها جنبش را به گروگان می گیرند و علیه تندروی به مبارزه برمی خیزند. آن چه که هنوز روشن نیست، امکان موفقیت این جنبش جدید است.

------

عنوان اصلی مقاله:

َQu’est-ce que le salafisme ?

------

* توضیخات مترجم: بطور خلاصه میتوان گفت که مکتب سلفی به عنوان یک جریان در قرن چهارم هجری قمری شکل گرفت. سلفی ها اهل سنت بوده و از افکار احمد بن حنبل ریشه گرفته اند. آنان رو به افول نهادند تا در قرن دوازدهم قمری (17 میلادی) محمد بن الوهاب این اندیشه ها را بار دیگر در عربستان زنده کرد. با تاسیس پادشاهی آل سعود، این آئین به مذهب رسمی تبدیل شد. سلفی از اتباع مذهب حنبلی هستند ولی از تمام اندیشه های احمد بن حنبل پیروی نمی کنند.

با استناد به منابع ایرانی از جمله دو کتاب «اندیشه های سیاسی در اسلام معاصر» نوشته حمید عنایت و «اندیشه های میرزا آقا خان کرمانی» نوشته فریدون آدمیت چنین بر می آید که نوشته نویسنده در مورد سید جمال الدین اسدآبادی (افغانی) کاملا صادق نیست. اسدآبادی یک پان اسلامیست بوده و خواهان وحدت اسلامی و تجدد اسلامی بوده است. امر تجدد را نمی توان در مورد سلفی ها که خواهان بازگشت به اصل اسلام آغازین اند، بکار برد. اسدآبادی که طرفدار وحدت اسلامی بود نمی توانسته از رودرروئی شیعیان و سنی ها سخن براند، در حالی که سلفی ها شیعیان را رافضی می خوانند.

حسن البناء بنیان گذار اخوان المسلمین در مصر نوشته است: « اسدآبادی فقط یک فریاد هشدار برای مشکلات است و شیخ محمد عبده فقط یک معلم، فیلسوف و رشید رضا یک تاریخ نویس و وقایع نگار است، در حالی که اخوان المسلمین به معنی جهاد، تلاش کار است و فقط یک پیام نیست.» ( به نقل از کتاب «اخوان المسلمین – تالیف بهمن آقائی و خسرو صفوی، نشر سام، 1365، صفحه 21)

شاید اعتقاد اسدآبادی به جهاد باعث شده که او را سرکرده تفکر سلفی بدانند. در این مورد در صفحه 102 کتاب عنایت می خوانیم:

«یک نتیجه بینش ضد انگلیسی سید تمایل او به این بود که اسلام را دین پیکار و سختکوشی بداند و از این رو به روی فریضیه جهاد بسیار تاکید کند، به نظر او در برابر حکومتی که مصمم به نابودی اسلام است مسلمانان راهی جز توسل به زور ندارند... »

برای اطلاعات بیشتر می توانید به کتاب های فوق الذکر و نیز کتاب های مربوط به تاریخ مشروطیت مراجعه نمائید.

********

ضمیمه شماره 2:

یک نظام ناپایدار متکی بر مذهب



آلن گرش Alain Gresh

نظام متکی بر مذهبی که فرانسه پس از پایان جنگ بین المللی اول در لبنان برقرار کرد، هنوز پا برجاست. گرچه، معاهدات طایف (در سال 1989 برای خاتمه جنگ داخلی) آن را کمی تغییر داده است. کرسی های پارلمان (نیمی برای مسیحیان و نیمی برای مسلمانان) و همچنین مقامات اصلی (رئیس جمهوری به مارونی ها، نخست وزیر به سنی ها و رئیس مجلس به شیعیان) میان جامعه های اصلی تقسیم شده است. جامعه های مارونی، شیعه و سنی پر جمعیت ترین آن هاست. باید درزی ها، یونانی های ارتدکس، یونانی های کاتولیک و غیره را بدان ها افزود.در مجموع 17 جامعه مذهبی در لبنان زندگی می کنند.

از زمان خروج نیروهای سوری از لبنان و انتخابات جدید مجلس در سال 2005، ریاست حکومت با فواد سینیوره وابسته به «حزب المستقبل» (جریان آینده، سنی با رهبری سعدالحریری) است. این دولت از حمایت ولید جمبلات (سرکرده اکثریت درزی ها، سمیر جعجع (قوای لبنانی) و امین جمایل (حزب فالانژیستی) که جناح اقلیت مارونی ها را تشکیل می دهد، برخوردار است. در ابتدا، حزب الله (که رهبر معنوی آن حسن نصرالله است) و جنبش امل (با رهبری نیبه بری) که نمایندگان اکثریت قریب به اتفاق شیعیان هستند، در حکومت شرکت داشتند. اما، در نوامبر 2006، دولت را ترک کردند و یک اپوزیسیون (مخالفان) ائتلافی با شرکت میشل عون و جناح میهنی آزاد وابسته به وی تشکیل دادند. اکثریت مارونی ها به آقای عون رای میدهند.

اختلاف نظر میان اکثریت (که مورد حمایت آمریکا و فرانسه است) و اپوزیسیون (مورد حمایت ایران و سوریه) متعدد است. اگر دو اردوگاه بر سر انتخاب ژنرال میشل سلیمان، فرمانده ارتش به ریاست جمهوری توافق کردند، ولی بر سر تشکیل دولت وحدت ملی اختلاف دارند.(اپوزیسیون خواهان برخورداری از یک اقلیت دارای حق توقف تصمیمات است). به همین دلیل است که اپوزیسیون تشکیل چنین دولتی را که امکان منزوی ساختن این دو جامعه مذهبی مهم (شیعیان و مارونی ها ) را نخواهد داد، شرط تشکیل اجلاس پارلمان و انتخاب رئیس جدید دولت (رئیس جمهوری) تعیین کرده است.

این بحران در راستای رودرروئی ایالات متحده و متحدینش از یک سو و ایران و سوریه از طرف دیگر جای می گیرد. ولی، این بحران همچنین، بازتابی از تفرقه عمیق در کشور است. این تفرقه از جمله در مورد راه های خروج از بحران اقتصادی خود نمائی می کند، بحرانی که بدهی عمومی ژرفی که از زمان نخست وزیری رفیق حریری یادگار مانده ، علامت مشخصه آن است. اپوزیسیون لبنان، تقریبا نیمی از جمعیت کشور را نمایندگی می کند.

* Un Système confessionnel instable

لوموند دیپلماتیک ، فوریه 2008

قرار نبود شاه جايش را به شيخ بده - دكتر محمد ملكي د -

قرار نبود شاه جايش را به شيخ بدهد
دكتر محمد ملكي در گفتگو با روز: - چهارشنبه 24 بهمن 1386 [2008.02.13]
‏عماد حسين نيا
دكتر محمد ملكي، استاد و اولين رئيس دانشگاه تهران بعد از انقلاب 57، دانشگاه را سردمدار مبارزه و ‏پيشقراول حركت هايي مي داند كه به پيروزي انقلاب منجر شد. او ضمن انتقاد از گروهي كه به فرجام ‏رسيدن انقلاب را به نام خود مصادره كرده اند، مي گويد: "بگذاريد بعضي ها از گذشت زمان به نفع ‏خود سوء استفاده كنند اما تاريخ هميشه گواه زنده ايست". متن گفتگو با محمد ملكي در پي مي آيد.‏
‎‎اولين اعتراضات دانشجويي چه دوره اي اتفاق افتاد و چرا؟‎‎‏ بصورت بي طرفانه بايد گفت كه اولين فعاليت هاي دانشگاهي توسط گروه هاي چپ و ماركسيست ‏شروع شد كه دستگيري 53 نفر آن معروف است. در واقع مي توان گفت از 1313 تا 1327 كه شاه ‏در روز افتتاح دانشكده حقوق ترور شد و مسئوليت اش را بدوش توده اي ها انداختند، قدرت واراده ‏جنبش دانشجويي در اختيار حزب توده بود. بعد از غير قانوني شدن حزب توده و سختگيري هايي كه ‏شد، گروه هاي مذهبي ـ آرام آرام ـ شروع به فعاليت كردند كه عمده ترين شان "سوسياليست هاي خدا ‏پرست" به رهبري نخشب بودند. روند تكامل جنبش دانشجويي با افزايش قدرت مذهبي ها و مليون در ‏دانشگاهها شدت يافت که در همين راستا مي توان به تاسيس انجمن هاي اسلامي اشاره كرد. بعد هم ملي ‏شدن صنعت نفت اتفاق افتاد.‏
‎‎دانشگاه در كجاي مبارزات براي ملي شدن صنعت نفت قرار داشت؟‎ ‎متاسفانه در تاريخ نگاري ها، نقش حياتي دانشگاه در قضيه ملي شدن صنعت نفت كه در واقع خروج ‏ايران از زير چنبره استعمار انگليس بود، به حاشيه رانده شده است. در آن زمان دانشگاه نقش بسيار ‏چشمگيري هم در حمايت از دكتر مصدق وهم در خريد قرضه ملي داشت.البته در آن دوره جنبش ‏دانشجويي دست مذهبي ها بود.‏
‎‎يعني نيروهاي مذهبي به دكتر مصدق كمك بيشتري مي كردند؟‎ ‎مذهبي ها و مليون بصورت توامان.البته پس از آن، دوره نهضت مقاومت ملي است. يعني 8 روز پس ‏از کودتاي 28 مرداد، نهضت مقاومت ملي تاسيس شد و شاخه دانشگاه اين نهضت، تظاهرات معروف ‏‏14 تا 16 آذر را برنامه ريزي و راه اندازي كرد. درباره 16 آذر32 هم كه بطور مفصل بحث شده و ‏مقالات متعددي تحرير شده است.‏
‎‎دانشجويان چپ هم در اين دوره فعاليتي داشتند؟‎ ‎حضور چپ ها را نمي توان مطلقا انكار كرد.اما از قدرتي كه آنها در گذشته داشتند كاسته شده بود و ‏البته دلايل متعددي باعث اين امر بود كه فعلا جاي بحث ندارد.‏
‎‎ادامه بدهيد.‏‎ ‎‏ پس از 16 آذر بيشترين بار فعاليت دانشگاهي بر دوش شاخه دانشگاهي نهضت مقاومت ملي بود. در ‏واقع در نبود احزاب واقعي در آن دوره ـ دقيقا مثل الان ـ دانشگاه چاره اي نداشت كه بار مبارزه را ‏بدوش بكشد.‏
‎‎كميته دانشجويي جبهه ملي دوم چه زماني تاسيس شد و چه فعاليت هايي كرد؟‎ ‎در سال 1339 و با روي كار آمدن رئيس جمهور دموكرات آمريكا، تحولاتي در ايران بوجود آمد و اين ‏امر سبب شد كه دانشگاهها هم دستخوش تحولات شوند. آن كميته در اين دوره تشكيل و تظاهرات بسيار ‏بزرگي در دانشگاهها ترتيب داده شدو نهايتا به تظاهرات عظيم بهمن سال 40 [ در مخالفت با دستگيري ‏دانشجويان ] منتهي شد. در زمان كنسرسيوم نيز 12 تن از اساتيد به تشكيل آن اعتراض كردند و البته ‏بدون موافقت دكتر سياسي - رئيس وقت دانشگاه - اخراج شدند. بعد از آن هم اتفاقات 15 خرداد رخ داد ‏كه دانشجويان در حمايت از آن هم ساكت ننشستند.‏
‎‎در سابقه مبارزاتي دانشگاه مبارزه مسلحانه هم ديده ميشود. چه شد كه بخشي از دانشگاه به ‏استفاده از اسلحه روي آورد؟‎ ‎در سال 42 دستگيري هاي گسترده اعضاي نهضت آزادي و سياسيون ملي اتفاق افتاد. مهندس بازرگان ‏در دادگاه جمله اي گفت كه داراي اهميت فراواني است. او گفت: ما آخرين گروهي هستيم كه بصورت ‏قانوني عمل ميكنيم اما وقتي به ما كه قانوني هستيم اجازه فعاليت داده نمي شود از آيندگان انتظاري جز ‏كشيدن اسلحه به رويتان را نداشته باشيد. بنابراين بخشي از مجاهدين و گروهاي چپ امثال فدائيان و... و ‏گلسرخي، شعائيان، احمدزاده و... كه يا دانشجو يا فارغ التحصيلان دانشگاه بودند، تنها راه مبارزه را در ‏شليك گلوله ديدند؛ چون- در يك جمله - فضا براي انجام كارهاي تئوريك و مدني كاملا بسته بود. ‏
‎‎در شناسنامه جنبش دانشجويي قبل از 57 اسامي تشكل هاي زيادي ديده ميشود. آيا اساتيد هم ‏تشکل خاصي داشتند؟‎ ‎بله. اساتيد دانشگاه تشكل هايي داشتند مثل جامعه دانشگاهيان و غيره اما بعدا سازماني به نام سازمان ‏ملي دانشگاهيان ايران كه سراسري بود، بوجود آمد.‏
‎‎اين سازمان از نيروهاي ملي شكل يافته بود؟‎ ‎خير. از همه گروهها در آن حضور داشتند. مذهبي و غير مذهبي و حتي افراد بي تفاوت به مسائل ‏مذهب يا چپ.‏
‎‎و با هم كار مي كردند؟‎ ‎بله. اختلاف عقيده وجود داشت اما همه يك راه را برگزيده بودند و به مبارزه عليه يك هدف و دشمن ‏مشترك اهتمام مي ورزيدند. اما پس از انشعاب سازمان مجاهدين، در جنبش دانشجويي مسئله فرق كرد. ‏بطوريكه قبلا كتابخانه، محل هاي اجتماع و كوه رفتن ها و... مشترك بود و همه چيز اسم دانشجويي ‏داشت اما پس از آن قضيه كتابخانه به اسلامي و دانشجويي جدا و ساير موارد هم از يكديگر تفكيك شد ‏منتها هدف مشترك يعني مبارزه با رژيم همچنان توامان دنبال مي شد.‏
‎‎در پرونده سازمان ملي دانشگاهيان برگزاري اولين و بزرگترين تظاهرات خياباني ديده ‏ميشود. تظاهرات شهريور 57. آن تظاهرات چگونه شكل گرفت؟‎ ‎آن روز نماز عيد فطردر قيطريه برگزار شد كه دكتر مفتح آن را اقامه كرد و خطبه اش را دكتر باهنر ‏گفت. پس از اتمام نماز، دانشجويان و اساتيد از مردم دعوت كردند كه براي بازگشايي حسينيه ارشاد كه ‏از سال 51 پلمپ شده بود، به طرف آن راهپيمايي كنند. برگزاركنندگان مراسم نماز كه از موضوع ‏مطلع شدند بارها از طريق بلند گو به مردم مي گفتند كه روحانيت برنامه ديگري ندارد اما دانشگاهيان با ‏تلاش وصف ناپذيرشان مردم را به خيابان كشاندند. اين اتفاق در حالي رخ داد كه روحانيون با اين عمل ‏مخالف بودند و همه كساني كه آنروز در آنجا حضور داشتند، شاهدند كه روحانيون بصورت غير ‏مستقيم از مردم مي خواستند كه راهپيمايي نكنند اما بزرگترين راهپيمايي شكل گرفت.‏
‎‎يعني روحانيت نقشي دراين حركت نداشت؟‎ ‎من اعتقادم بر اين است كه در تحقيقات تاريخي و تاريخ نگاري بايد همه جوانب را در نظر گرفت و حق ‏همه را ادا كرد.اگر بخواهيم فرايند انقلاب را تجزيه و تحليل كنيم تا ببينيم نقش روحانيت در اين جريانات ‏چقدر بوده است، فكر نمي كنم بيش از ده ـ پانزده درصد باشد؛ در حاليكه امروز مي گويند همه نقش را ‏ما برعهده داشتيم. اين درست كه آقاي خميني رهبري انقلاب را برعهده گرفتند و آن اتفاق 15 خرداد ‏افتاد اما خودشان مطالعه و تحقيق كنند كه در روز 15 خرداد و بعد از آن دانشگاهيان نقش بيشتري ‏داشتند يا حوزه. در بخش بيانيه ها، عكس ها، و ساير مسايل، دانشگاه در صف اول بود. مثلا اولين ‏مصاحبه آقاي خميني با لوموند را براي من كه رابط انجمن هاي اسلامي در اروپا بودم، فرستادند ومن ‏ترتيب پخش آن را دادم. به نظر من يك مقدار بايد انصاف را رعايت كرد. من حاضر به اثبات اين قضيه ‏در هر دادگاهي هستم كه تا 7 -8 ماه مانده به پيروزي انقلاب، بجز عده انگشت شماري كه مبارز بودند ‏‏[ مثل آقاي طالقاني، اقاي خامنه اي كه در تظاهرات شركت ميكرد، آقاي رفسنجاني و بهشتي و...]، اكثر ‏روحانيون از تلفظ نام آقاي خميني ابا داشتند و مثلا در كتابهايشان مي نوشتند: "خ"! مثلا نظر آقاي ‏‏"خ"‌هم فلان است. اينقدر اينها احتياط ميكردند. در واقع نهاد روحانيت نقش آنچناني در انقلاب نداشت. ‏اما افراد در مبارزات ديده مي شدند.‏
‎‎برگرديم به تاريخ. بعد از راهپيمايي 14 شهريور بايد اتفاق ميدان ژاله باشد. آيا دانشگاه در ‏آن هم نقشي داشت؟‎ ‎دانشجويان در تدارك آن نقش مهمي ايفا كردند چه در دعوت و ديوارنويسي و پخش اعلاميه، چه با ‏شركت در تجمع، چه حمايت از تجمع كنندگان و چه درمان مجروحين كه توسط دانشجويان دانشگاه ‏پزشكي در منازل اطراف انجام مي شد. در ماههاي مانده به پيروز انقلاب دو برنامه مهم از طرف ‏سازمان ملي دانشگاهيان تدارك ديده شد كه رابطه دانشجو ـ استاد و دانشگاه ـ مردم را استحكام بيشتري ‏بخشيد.‏
يكي از آنها برگزاري هفته همبستگي بود كه در جاي جاي ايران با نشست ها، راهپيمائيها، سخنرانيها و ‏صدور بيانه هايي همراه بود.‏
‎‎سخنرانيها معمولا پيرامون چه چيزهايي بود وتوسط چه كساني انجام ميشد؟‏‎ ‎موضوعات گوناگوني بود از جمله مبارزه با استبداد، برابري خواهي و عدالت و.... در واقع استقلال، ‏آزادي و جمهوريت اركان اصلي حرف ها و سخنرانيها بود. در تهران افراد متعددي سخنراني كردند و ‏در شهرستانها هم كه سازمان شعبه داشت، اگر سخنران نداشتند، ما از سازمان براي شان مي فرستاديم. ‏اما آخرين روز هفته همبستگي 13 آبان بود و آن كشتار فاجعه آميز دانش آموزان در دانشگاه تهران. ‏
‏ بعد از آن واقعه وضعيت بغرنج شد چون دانشگاهها را بستند. در اين دوره سازمان ملي دانشگاهيان ‏نقش واقعي اش را ايفا كرد. اين سازمان وقتي با در بسته دانشگاه مواجه شد به مدت 25 روز در ‏دبيرخانه دانشگاه كه در خيابان 16 آذر قرار دارد، متحصن شد و توانست با تحمل همه سختي ها ‏بازگشايي دانشگاه را محقق نمايد.‏
‎‎در آن 25 روز رفتار حاكميت با اساتيد چطور بود و اصلا چه شد كه اجازه تحصن در داخل ‏دبيرخانه را به شما دادند؟‎ ‎به هر حال اتفاقاتي افتاد و ما به طبقه پنجم دبيرخانه رفته بوديم كه اعتراض مان را به رئيس، بخاطر ‏بسته بودن درب دانشگاه و ساير مسايلي كه پيش آمده بود، اعلام كنيم و خواستيم رئيس اقدام به باز ‏نمودن در و عذرخواهي از ما كند كه به توافق نرسيديم و تحصن بيست و پنج روزه استادان شروع ‏شد.اين تحصن بسيار سرنوشت ساز بود چون منشا تحولاتي شد. بعد از چند روزعده ديگري از استادان ‏ميخواستند به ما بپيوندند اما دبيرخانه محاصره شده بود و اينكار عملي نشد. آن اساتيد ناگزيردر خيابان ‏ويلا و وزارت علوم تحصن كردند و در تير اندازي هايي كه شد دكتر نجات الهي شهيد وهمان روز ‏درگيريهاي زيادي بين دانشجويان و مردم از يك طرف با نظاميان از طرف ديگر انجام شد و تعدادي ‏كشته شدند. كاركردهاي تحصن از آنچه كه ما فكر ميكرديم بسيار فراتر بود و شايد باز شدن درب ‏دانشگاه چيز كوچكي از آن بود. آن تحصن بيست و پنج روزه همكاري بين استاد و دانشجو را به شدت ‏تحكيم بخشيد. خوب بياد دارم كه دانشجويان غذايشان را از كوي ميگرفتند و به اساتيد ميرساندند و يا ‏وسائل و امكاناتي برايشان فراهم مي كردند. يعني يك همكاري تنگاتنگي بين استاد و دانشجو به وجود ‏آمد که بي سابقه بود.‏
‎‎مگرنيروي نظامي داخل كوي نبود؟‎ ‎نيروهاي نظامي دورتا دور دبيرخانه را محاصره كرده بودند اما حتي يك نظامي وارد محوطه نمي شد. ‏مثل الان نبود كه هر كس سرش را بياندازد پائين و براي سركوب وارد دانشگاه شود. در واقع دبيرخانه ‏توسط نيروهاي نظامي مراقبت ميشد و اين مراقبت طوري نبود كه مانع غذا آوردن يا بعضي مسائل ‏ديگر بشود و اگراين را نگويم كمي بي انصافي كرده ام و آن اينكه در طول 25 روز هيچوقت تلفن هاي ‏دانشگاه قطع نشد. اگرچه تحصن ما بخاطر رفتار توهين آميز دكتر شيباني رياست وقت دانشگاه تهران ‏با ما [جمعي از اساتيد] شكل گرفت اما ايشان دستور دادند كه كسي حق قطع كردن تلفن ها را ندارد. ما ‏از همان جا با خانواده ها، ساير گروه ها و شخصيت ها، خبرگزاري هاي داخل و خارج كشور تماس ‏مي گرفتيم. نكته جالب ديگر آنكه برق آن منطقه بخاطر حفاظت از جان ما قطع نمي شد در حاليكه برق ‏مناطق به تناوب قطع مي گرديد.‏
‎‎آيا كساني از ساير گروهها و مبارزين براي همدردي و حمايت به جمع شما آمدند؟‎ ‎‎‎بله آقاي دكتر بهشتي، آقاي طالقاني، دكتر سنجابي و از همه گروهاي اداري يا كارگري و غيره يا ‏حضور پيدا مي كردند يا پيام مي فرستادند. و به پيشنهاد آقاي طالقاني بود كه در 23 آذر با حضور ‏ايشان و اساتيد و مردم، مراسم بازگشايي در زمين چمن دانشگاه بطرز باشكوهي برگزار شد. بطور كلي ‏تشكل هاي دانشجويي و سازمان ملي دانشگاهيان نقش محوري در پيشبرد اهداف براي نيل به انقلاب را ‏داشتند. جالب اينكه وقتي آقاي بختيار فرودگاه را به روي آقاي خميني بست، برخي از روحانيون به ‏سمت تهران آمدند كه در جايي متحصن شوند. آنها باوجود ازدياد مساجد معروف و بزرگ در تهران يا ‏قم، به دانشگاه تهران آمدند و در مسجد دانشگاه تحصن كردند! نكته اينكه حتي خود روحانيون هم به ‏اهميت دانشگاه پي برده بودند.بعد از انقلاب هم ديديم كه وقتي كه قرار شد جايي براي قبله سياسي مردم ‏در نظر گرفته شود، دانشگاه تهران برگزيده و نماز جمعه در آن برگزار شد و ادامه يافت. بنابراين ‏دانشگاه در روند پيروزي انقلاب نقشي ممتاز و حياتي داشته است و هر كس كه منكر آن شود خودش را ‏گول زده است.‏
‎ ‎سئوال آخر اينكه اولا به آنچه بخاطرش انقلاب كرديد، رسيديد؟ دوما اگر الان سال 57 بود، ‏انقلابي مي شديد؟‎ ‎ببينيد اسلامي كه ما بدنبالش بوديم، اسلام عدالتخواه و اسلام عدل علي بود. اسلامي كه آقاي شريعتي ‏برايمان تعريف كرده بود يا اسلامي كه آقاي طالقاني به ما گفته بودند بنا براين اگر باز هم در شرايط آن ‏زمان بودم همان كاري را مي كردم كه كردم. ما در آن زمان با يك ديكتاتوري مبارزه مي كرديم، با ‏نظامي سلطنتي و استبدادي مبارزه مي كرديم. هدف ما استقلال، آزادي و جمهوريت بود. بعد بخاطر ‏اسلامي كه به آن اعتقاد داشتيم، جمهوري اسلامي شد. من در شرايط فعلي و هر زمان ديگري با ‏ديكتاتوري و نابرابري و ظلم و فساد مبارزه ميكنم. ما مبارزه نكرديم كه شاه جايش را به شيخ بدهد و ‏رژيمي برود و رژيم بد تري جايش را بگيرد.‏‏ ‏

نظام به نقطه خطرناکي رسيده است

زيد آبادي در دفتر جنبش مسلمانان مبارز: - یکشنبه 21 بهمن 1386 [2008.02.10]

‏

نادر ايراني

‏"تشخيص رفتار انتخاباتي اين دوره تا اندازه اي مشكل شده و اين حس به ميان مردم برگشته كه هركسي كه ‏حكومت به آن تمايل داشته باشد انتخاب مي شود".‏

احمد زيدآبادي، روزنامه نگار و دبير کل سازمان دانش آموختگان، ديروز در سخنراني در دفتر جنبش ‏مسلمانان مبارز، با اشاره به مطلب فوق افزود: از بين رفتن مفهوم چپ وراست براي نظامي كه ادعاي ‏جمهوريت دارد و همواره مايل است مشروعيت اش براساس انتخابات به دست بيايد، به معناي رسيدن يه يك ‏نقطه خطرناك است. ‏

زيد آبادي سپسس با اشاره به رد صلاحيت هاي انجام شده كه منجربه "خنثي شدن" نقش نيروهايي مثل ‏نيروهاي ملي ـ مذهبي در اين بازي بزرگ شده، درباره ميزان مشاركت مردم درانتخابات گفت : ميزان ‏شركت درانتخابات دراين دوره كمتر از دوره هاي قبل خواهد بود، اما نه به اندازه اي كه براي سيستم بحران ‏ايجاد كند. گرچه از نظر جهاني ميزان مشاركت به معناي ميزان مشروعيت تلقي نمي شود، ولي سيستم كماكان ‏برروي كثرت عددي به عنوان يك شاخصه تاكيد خواهد كرد.‏

‏ وي درادامه افزود: در همه انتخابات هايي که ‌صدام حسين برگزارمي كرد، گاه صددرصد مردم شرکت مي ‏کردند و حتي برخي با خون خود به به وي راي مي دادند.‏

دبيركل سازمان دانش آموختگان ايران با اشاره به تمايز ميان مشاركت مردم درانتخابات شهرستان ها و ‏كلان شهرها افزود : به طور كلي انتخابات حاضر، يك انتخابات سياسي محسوب نمي شود. انتخابات به عنوان ‏يك كارناوال است كه درهمان محيطي كه انتخابات برگزارمي شود معنا مي دهد. البته اين درست است كه گاه ‏انتخابات طايفه اي وقبيله اي است، اما رقابت انتخاباتي ميان دوعضو يك خانواده، بيشتر براي شادي و گاه ‏‏"روكم كني" و به صورت واكنشي انجام مي شود. ‏

زيد آبادي آنگاه با ذكر اينكه دركشورهاي جهان سوم، انتخابات معمولا براساس تطبيق انتخابات با معيارهاي ‏انتخابات آزاد وعادلانه و ميزان تاثيرگذاري نيروهايي كه درانتخابات شركت مي كنند مورد سنجش قرار مي ‏گيرد، گفت: درجمهوري اسلامي، به غير از انتخابات مجلس اول كه همه نيروها از همه گرايش ها توانستند ‏درآن مشاركت كنند وبا نرم هاي انتخابات آزاد تطبيق داشت، ديگر انتخابات آزاد به آن مفهوم نداشته ايم.‏

وي افزود: حاكميت جمهوري اسلامي ايران بنا برمصالحي كه براي خود تعريف مي كند، معمولا دردوره ‏هايي از انتخابات، مشاركت نيروها را محدود يا باز مي كند؛ اما اين باز كردن فضا به آن معنا نيست كه گروه ‏هايي خارج ازسيستم بتوانند در انتخابات فعال بشوند. اين بدان معنا است كه تكثر داخل نظام سياسي فعال تر ‏شود. ‏

وي سپس به ذكر تاريخچه اي از انتخابات برگزار شده درايران و علل باز وبسته شدن انتخابات در اين دوره ‏هاپرداخت و درباره انتخابات مجلس دوم گفت: درانتخابات مجلس دوم، فضا تا آن اندازه سنگين بود كه ‏بسياري از نمايندگان مجلس اول كه امروزه فراكسيون ملي مذهبي نام گرفته اند وهمچنين اعضاي نهضت ‏آزادي داوطلبانه وارد رقابت انتخابات نشدند. از اين رو مجلس دوم، مجلسي يكدست بود.‏

اين فعال ملي ـ مذهبي در ادامه سخنان خود مجلس سوم را نتيجه شرايط مجلس دوم و شكاف سياسي و فضاي ‏دوقطبي ايجاد شده درقدرت دانست وگفت : مجمع روحانيون و دولت مهندس موسوي در يك سو وبازار ‏وروحانيون سنتي در سوي ديگر قرار گرفته بودند.شوراي نگهبان هم ازنتيجه به دست آمده به شدت ناراضي ‏بود، زيرا به واسطه فشارهاي مرحوم آقاي خميني، اجبارا نيروهاي چپ آن زمان را تاييد صلاحيت کرده بود. ‏

زيد آبادي آنگاه با اشاره به فوت ايت الله خميني، اتمام جنگ و تغيير قانون اساسي و اينکه "درنهايت سمت ‏وسوي سياست از نيروهاي چپ به نيروهاي راست تمايل پيدا كرد" گفت: درمجلس چهارم، آقاي رفسنجاني با ‏جناح راست براي حذف جناح چپ دست به ائتلاف زدو درنهايت جناح راست، مجلس چهارم را به دست ‏گرفت. ‏

زيد آبادي افزود: اما نظام درآستانه انتخابات مجلس پنجم به اين نتيجه رسيد كه بايد انتخابات متنوعي را ‏برگزار كند.‏

او سپس با اشاره به شكاف ايجاد شده در اين دوره ميان هاشمي رفسنجاني و جناح راست گفت: در اين دوره ‏با افزايش فشارهاي خارجي برايران، آقاي رفسنجاني مايل بود نمايشي از تكثر ارائه شود تا فشارها كاهش ‏يابد؛ ازاين رو براي نخستين بار چهار نفر از نيروهاي ملي ـ مذهبي ونهضت آزادي تاييد صلاحيت شدند كه ‏درآن زمان اين حركت تحول محسوب مي شد. اما از آن جا كه اين نيروها از تريبوني براي تبليغات برخوردار ‏نبودند، خودشان داوطلبانه انصراف دادند. با اين همه در مجلس پنجم ما شاهد تكثر بوديم؛ يعني اگر چه ‏اكثريت آن مجلس از آن نيروهاي راست بود اما نيروهاي كارگزاران وطيف چپ درآن فراكسيون قدرتمندي ‏داشتند. ‏

وي درادامه با ذكر اينكه "اين موضوع به نحوي در مجلس ششم نيز تكرار شد با اين تفاوت كه بعد ازتشكيل ‏مجلس ششم، حكومت به اين جمع بندي رسيد كه با توجه به ميزان اطاعت اصلاح طلبان درمجلس ششم از ‏رهبري نظام، مجلس نبايد به تريبوني براي انتقاد از مواضع بنيادي نظام تبديل شود" افزود: اين استراتژي، به ‏طور مشخص در مجلس هفتم تبلور يافت و همه متحصنين مجلس ششم رد صلاحيت شدند.‏

زيد آبادي در ادامه با اشاره به اينکه "نظام سياسي ايران به اين نتيجه رسيده که كساني كه به نحوي عليه ‏سياست هاي بنيادي نظام ازجمله اطاعت از ولي فقيه و پرونده هسته اي موضع مخالف دارند، به هرصورت ‏ممكن نبايد داخل نهادهاي تصميم گيري نظام بشوند" گفت: نظام سياسي مايل است كه رقابت درانتخابات آينده ‏ميان دوطيف مثلا اصول گرا و پراگماتيست باشد. براين اساس آن تقسيم بندي كلاني كه درآن طيفي از خط ‏امامي ها حضور داشته اند را برهم زده و آنان را نيز از دور انتخابات خارج کرده است.‏

اين فعال سياسي با اشاره به سئوال هايي مانند اينكه آيا نظام دارد بازي دوقطبي را دردرون نيروهاي حامي ‏ولايت ايجاد مي كند و آيا طيف آقاي علي لاريجاني مي خواهد همان نقشي را درآينده بازي كند كه آقاي ‏رفسنجاني واصلاح طلبان بازي كردند؟اظهار داشت: اين احتمال وجود دارد كه درباره اين سناريو فكر كرده ‏باشند به اين معنا كه اگر قرار است طيف عملگرا و پراگماتيك داشته باشيم، چرا متوسل به نيروهايي بشويم كه ‏از حوزه ولايت خارج هستند. حال اگر نيروي مذكور سيگنال هايي از صلح وسازش براي آمريكا بفرستند، به ‏هرحال زير چتر ولايت به چنين رفتاري اقدام مي كنند و كنترل آن نيز در دست نظام است ضمن آنكه به ‏استحاله نظام، به آن سرعت هم منجر نمي شود. ‏

زيد آبادي با اشاره به اينكه لاريجاني حيثيت خود را، برخلاف احمدي نژاد با موضوع هسته اي گره نزده و ‏درمقاطعي سيگنال هايي مبتني برانعطاف نيز ارسال كرده كه مي تواند درآينده نيروي طرف مذاكره تلقي شود ‏گفت : اما مشكل اساسي روي نظم منطقه و بحث خاورميانه بزرگ و زمينه ها و ضرورت هاي اجراي اين ‏طرح براي منافع وامنيت آمريكا وجهان استوارشده است؛ در عين حال حل مسئله نزاع اعراب و اسراييل، ‏خروج لبنان از عرصه تاخت وتاز گروه هاي مسلح مانند نيروهاي حزب الله، گشايش سياسي اقتصادي ‏وليبراليزه شدن اقتصاد و پلوراليزم سياسي از ضرورت هاي آينده خاورميانه به شمار مي رود.‏

وي با تاکيد بر اينکه "ايدئولوژي حكومت ايران اگر بخواهد با اين نظم سازگاري نشان بدهد، دچار فروپاشي ‏و ازبنياد دچار استحاله خواهدشد" گفت: قطعا اگر محتوا تغيير كرد، شكل نمي تواند تغيير نكند. از اين رو ‏باهر محتوايي نمي توانيم هرشكلي را نگاه بداريم. توافق با اسراييل براساس مرزهاي سال 1967، سازش با ‏آمريكا، و پذيرش اصول سكولاريسم براي حكومت كردن با حكومت كردن برمبناي شرع وفلسفه اسلامي و ‏ولايت فقيهي كه ازجانب خداوند است منافات دارد. بنابراين، ‌اين نيرو اگر بخواهد چنين شكلي را حفظ كند نمي ‏تواند وارد پروسه سازش شود. از اين رو اگر چنين برنامه اي درذهن آقايان باشد، همان پروژه استحاله اي ‏است كه به طرح ها وبرنامه هاي آقاي رفسنجاني نسبت داده مي شد. ‏

وي درادامه افزود: اما اگر نظام معتقد باشد كه درمناقشه هسته اي پيروز خواهد شد، قطعا چنين ديدگاهي، ‏ديدگاه واقع بينانه اي نيست. موقعيت خاورميانه، توازن نيروها وهمه آنچه ما مشاهده مي كنيم، اجازه نمي دهد ‏ايران دراين موقعيت ايران به پيروزي دست پيدا كند. ‏

زيد آبادي با اشاره به اينكه "اگر انتخابات درايران بخواهد جدي بشود، بايد با مشاركت احزاب همراه باشد" ‏گفت: اگر حتي 40 نفر ديگر را هم تاييد كنند، فضاي جهاني عليه انتخابات، فضاي سنگيني است و آن ها ‏انتخابات را درچارچوب انتخابات دمكراتيك تحليل نمي كنند. اين موضوع نيروهاي طرفدار ايران را درسطح ‏جهان منفعل و دست آمريكا و متحدانش را براي اعمال فشار بيشتر باز مي كند. آمريكايي ها همواره مطرح ‏كرده اند كه ايران كشوري است كه مردم خود را سركوب مي كند و آمريکا مي خواهد به مردم ايران كمك ‏كند. ‏

وي با اشاره به اين احتمال كه "ممكن است تحليل نظام سياسي اين باشد كه پرونده هسته اي درحال پيروز ‏شدن است و نظم منطقه خاورميانه نيز، با توجه به اهرم هايي كه دارد، به طور كلي به نفع اين نظام در حال ‏ختم است" گفت: نظام سياسي بايد به اين موضوع قاعدتا فكر كند كه اين احتمال وجود دارد که چنين اتفاقي ‏نيفتد و اوضاع عليه ايران وخيم شود. ‏
‏ ‏

نامه مادر اسانلو به مادران دانشجویان در بند

۱۹ بهمن ۱۳۸۶ Friday, 08 February 2008

در آرزوی آزادی و سلامتی فرزندم!

دهها نفر دانشجو در بند رژیم اسلامی هستند٬ ده ها فعال کارگری طعم تلخ حکم های سنگین را چشیده اند٬ سرکوب و اختناق و اعدام ادامه دارد٬ و مبارزه و مقاومت هم ادامه دارد. خانواده های دانشحویان و کارگران و فعالن سیاسی دستگیر شده در تب و تاب و اضطراب همیشگی به سر می برند. مادر منصور اسانلو هم از شرح مصائبی که وزارت اطلاعات و رژیم اسلامی بر سر پسر و خانواده پسرش و خودش رفته است سخن می گوید :
"پیام من به تمام مادران به عنوان مادری که پسرش را در بند نگه داشته اند این است که کارگر شریف ترین موجودی است که جز نیروی کارش هیچ چیزی برای فروش ندارد. به همین خاطر بايد از حقوق انسانی برخوردار باشد ." "از همه مادران دانشجویان دربند می خواهم که برای آزادی فرزندانشان آنها را تنها نگذارند ."
مادر منصور اسانلو این بار بعد از تحمل مصائب ناشی از دستگیری فرزندش خود شرح ماوقع میدهد :
...امروز طبق قرار قبلی باید به بیمارستان میرفتم تا پسرم را که برای معاینه بعد از عمل توسط جراحان ویزیت شود ببینم. زنگ زندن گفتند او را به بیمارستان نمی آورند. در صورتی که این معاینه ضروری بود چرا که هفت ساعت زیر عمل بود. عمل روی شبکیه چشمش انجام شده بود. به خاطر آب مرواریدی که قبلا داشت و هم ترمیم پارگی هائی که موقع ربودنش در اثر ضربه هایی که به سر و صورتش وارد شده بود. بیش از این نمیشد عمل را به تعویق انداخت. بعد از هفت ساعت بیهوشی دکترهای معالج بیمارستان قصد داشتند که هفت روز استراخت به او بدهند. چون بعد از عمل سه روز مداوم روی شکم خوابیده بود. از دکتر ها نامه گرفتیم. رفتیم پیش آقای حداد. می گفتند که چهارشنبه ایشان با خانواده های زندانیان جلسه دارند ولی نتوانستیم با ایشان ملاقاتی داشته باشیم. بعد از عمل پزشکان گفتند که دو ماه باید کاملا تحت مراقبت باشد و بعد باید عمل دیگری روی چشم او انجام شود. درخواست ما این بود که تا روز یک شنبه توی بیمارستان باشد٬ ولی فردی که در دفتر قاضی پرونده بود به ما گفت که روز جمعه پسرم را به زندان خواهند برد. یک باره حالم به هم خورد. خودم به خاطر ناراحتی معده اندوسکوپی کرده بودم. سه جای معده ام زخم بود. بی اختیار خون بالا می آوردم. می دانم که ناراحتیم همه اش به خاطر فکر و خیالی است که برای پسرم میکنم. برای پسرم که بیگناه است و برای گرفتن حق و حقوق همکارانش فعالیت می کند. میخواهد فرزندانشان آینده بهتری داشته باشند. این قدر هم بهشان ظلم نشود. آیا دفاع از دیگران جرم است؟ تلاش کردن برای دیگران برای زندگی بهتر جرم است؟ اگر انسان ها این کار را هم نکنند چه فرقی با حیوانات دارند؟
وقتی گفتند که روز جمعه او را به زندان باز میگردانند یک باره زانویم لرزید. فکر نکنید که من یک زن نازک نارنجی هستم که لای پر قو بزرگ شده ام. نه! ولی دیگر تحملم کم شده. به ماموران گفتم پس چرا به ما دروغ میگویید و آنها به ما گفتند که مامورند و معذور! ولی به جای جمعه باز یک روز زودتر او را به زندان بردند٬ یعنی پنجشنبه. پنج شنبه وقتی دادگاه بودیم تا حکم بازگشت به زندان را به او بدهند به او می گفتند فقط چند خط بنویس و راحت شو!!! و او ننوشت و یک شنبه که او را دیدیم گفت پنج سال زندان برایم بریده اند. ولی آخه او فقط یک هفته بود که عمل شده بود. داخل چشمانش هنوز خونی بود. ناراخت از این بود که چرا حکم را به او ابلاغ نمی کنند. حکم باید به زندانی ابلاغ شود تا بتواند از حقوق یک زندانی مثل رفتن به مرخصی برخوردار شود. او مدام میگفت که میخواهم حداقل طبق قانون با من رفتار شود. اگر حکمی صادر شده باید به من ابلاغ شود نه به زندان. در آنجا بهش گفته بودن که از امروز پنج سال زندانیش شروع میشود. در حالی که بدون هیچ جرم مشخصی به تناوب نزدیک به یک سال و نیم زندان را تحمل کرده است .
وقتی در بیمارستان بودم یک بار از زیر ملافه دیدم که چطور جای لگد کوب شدن عضلات پاهایش گوشت آورده است. جای زخم های سرش مویی نروییده٬ بعضی از جای زخم ها هم گوشت اضافی آورده و جای دستبندها بر روی مچ دستانش هنوز باقی است. اگر زخم ها همینطور پیش برود٬ به تدریج زخم هایی که در سر و صورتش ایجاد کرده اند٬ چهره ی دیگری از پسرم ساخته می شود. بی اختیار سرم را روی زانوانش گذاشتم٬ حالا میفهمم که چرا دو ماه و نیم او را به ما نشان ندادند !
من زمانی خبر ربودن او راشنیدم که یک شب سپری شده بود. فرزندانم نمیخواستند موضوع را به من بگویند٬ فکر می کردند ظرف چند ساعت او را پیدا می کنند. ولی چون تلاششان به جایی نرسید و مسئولان هم اعلام کردند که مفقود شدن ایشان هیچ ربطی به آنها ندارند و هیچ حکمی هم بابت دستگیری اش صادر نشده است. تمام شب به کلانتری ها و بیمارستان ها و هر جایی که فکر می کردند میشود خبری ازش گرفت رفته و دست خالی برگشته بودند. ناچار شدند به من هم بگویند. بعد ها شنیدم وقتی نزدیک غروب با اتوبوس از کار بر میگشت٬ در نزدیک خانه اش یک ماشین پژو با چهار سرنشین یک باره جلوی اتوبوس پیچیده و به سرعت برق سه نفر از آنان که بسیار هم درشت هیکل بودند با لباس های شخصی از ماشین پیاده شده و به سرعت او را که کنار راننده نشسته بوده و با او حرف میزد٬ از روی پله های اتوبوس با سر به پایین کشیدند. بلافاصله دست هایش را از پشت دستبند زدند. همان طور که با مشت و لگد به طرف ماشین هول می دادند راننده ی اتوبوس را با تهدید مجبور به حرکت کردند. اتوبوس پر از مسافر بود. ولی عملیات آنها آنچنان به سرعت انجام گرفت که تا مسافران بفهمند چه شده ده ها متر از آنجا دور شده بودند. ماموران با فریاد وانمود می کردند که یک دزد و کلاهبردار را گرفته اند و پسرم فریاد میزد که من منصور اسانلو هستم. آنها میخواستند به این وسیله آبروی او را ببرند ولی آبروی خودشان رفت. وقتی او را به داخل ماشین انداختند با پوتین های سنگینشان روی او که کف ماشین افتاده بوده می کوفتند و این ضرب و شتم تا یازده شب ادامه داشت و بعد از آن او را تحویل زندان اوین داند. وقتی خانم منصور و پسر دیگرم به کلانتری محل رجوع کرده بودند آن ها را نیز زدند و برای ساعتی به سلول داخل کلانتری انداختند. البته بعد خانمش راجع به این موضوع شکایت کرد که اصلا جوابی برای شکایتش داده نشد و در همان حال تا سه روز اعلام می کردند که از او خبری ندارند و اصلا حکمی برای بازداشتش صادر نشده است .
در تمام آن چند روز من و عروسم به هرجایی میتوانستیم سر زدیم. به هر کجا که میشناختیم متوسل شدیم. بلکه از او خبری بگیریم. در این سال ها دیگر همه جا و همه کس را میشناختیم و می دانستیم که باید کجا ها برویم! نمی دانم روز دوم یا سوم ناپدید شدن پسرم بود که شایعه مرگ او به سرعت در همه جا پیچید ولی چند ساعت بعد خودش برای اولین بار از زندان به خانمش زنگ زد و فقط یک جمله گفت: من زنده ام !
باید مادر باشید تا حس کنید که من چه می گویم. باید مادر باشید تا بفهمید چگونه یک باره تمام وجودت تهی ميشود. وقتی که میگویند فرزندت را ربوده اند. حس می کنی که دنیا غار ترسناکی است که اژدهای هفت سر پسرت را بلعیده و آن وقت همه جا برایت تیره و تار میشود. چیزی مثل خوره وجودت را میخورد و آن وقت دیگر تحمل نمی آوری و با کوچک ترین نا مردمی خون بالا میاوری !
حالا سوال من این است که فرزند من باید به چه گناهی در زندان باشد٬ مورد ضرب و شتم و آزارهای جسمی و روحی قراربگیرد و همراه او 40-50 راننده دیگر کارش را از دست بدهد؟
هیجدهم تیرماه تصمیم گرفته شد که برای همبستگی و دلجویی از خانواده های دوستان منصور به دیدارمان بیایند. آقای مددی زنگ زد و گفتند که میخواهند به دیدارمان بیایند و من یک وقت دیدم که از در و دیوار مامور بالا می آید. وحشت کرده بودم. نه کسی را داخل خانه راه می دادند و نه اجازه می دادند که ما خارج شویم. من و دخترم و عروسم در واقع از صبح زندانی شده بودیم و نمی دانستیم که بیرون چه خبر است. خانه ما در یک محله قدیمی است با خانه های به هم چسبیده و کوچک. بالطبع همسایه ها خبردار شده بودند. به همسایه ها گفته بودند که ما کلاهبرداریم یا گفته بودند ما آمدیم طلبمان را بگیریم. خیلی ناراخت شدم. گاهی انسان از طنز روزگار خنده اش میگیرد. کنار خانه منصور پارک کوچکی است. روزی که قرار بود خانواده ها به سراغمان بیایند٬ آنقدر آب به چمن ها بسته بودند که اگر کسی روی چمن ها سر میخورد نمیتوانست بلند شود.
آقای مددی چه گناهی کرده است؟ او برای عیادت من و خانواده منصور به دیدن ما آمد. آیا دیدار از خانواده یک همکار و دلداری به آنها مجازاتش دو سال زندان است؟ خانم او آسم دارد و ریه هایش چرکی و بسیار مریض است و در خانه ی اجاره ای زندگی می کند. خودش هم بیماری پروستات دارد و از دیابت رنج می برد. آنوقت او را به قزل حصار می برند. هیچ کس پاسخ نمی دهد که مددی به کدامین جرم به زندان افتاده است؟
پیام من به تمام مادران به عنوانی مادری که پسرش را بدون هیچ گناهی در بند نگه داشته اند٬ این است که کارگر شریفترین موجودیست که جز نیروی کارش هیچ جیزی برای فروش ندارد. به همین خاطر می باید از تمامی حقوق انسانی برخوردار باشد. از همه مادران دانشجویان در بند نیز میخواهم که برای رسید فرزندانشان به آزادی و حق شهروندی مسلم شان آنها را تنها نگذارند .
حرفم را با این شعر که برای منصور گفته ام تمام می کنم:

پرنده!
دلم هوای تو را دارد
پرستویی در کنج دلم
غمگنانه از لانه اش میپرد
و شوقش رسیدن به بهار است
دل گرمی و عشق در دلش لانه کرده
پر حرارت به دنبال پرستی کهرباییش
که پارینه سال به کوچ رفت...

منبع : سايت آرادی برابری

بیانیه عفو بین‌الملل : حکم سنگسار بااستناد به «تحریرالوسیله» خمینی

بیانیه عفو بین‌الملل
حکم سنگسار بااستناد به «تحریرالوسیله» خمینی

زهره کبیری نیت و خواهر وی آذر (که معمولا اکرم نامیده می‌شود) به خاطر "زنا" با مجازات سنگسار روبرو هستند.‏
آنها در ۴ فوریه ۲۰۰۷ دستگیر شدند زیرا شوهر زهره کبیری‌نیت برعلیه زهره و خواهرانش، آذر و اعظم، و شوهر آذر، ‏محمدرضا و مرد دیگری با ارائه فیلم ویدئویی که گفته می شود دو زن و یک مرد را نشان می‌دهد و توسط دوربینی که ‏بطور مخفی در خانه جاسازی کرده بوده گرفته شده، از آنها بخاطر داشتن " روابط غیرقانونی" شکایت کرده است. این ‏پنج نفر در شعبه 128 دادگاه عمومی تهران در ماه مارس محاکمه می‌شوند. زهره کبیری نیت به ۹۹ ضربه شلاق به خاطر ‏‏"داشتن روابط غیرقانونی" و پنج سال زندان به خاطر دایرکردن "مرکز فساد" محکوم شد. متهمین دیگر نیز به شلاق ‏محکوم شدند.‏
زهره و آذر کبیری نیت به زندان بازگردانده شده و مجازات شلاق درباره آنها اجرا گردید. اما اتهام جدید "زنای محصنه" ‏برعلیه آنها اقامه شد. آنها در ۶ آگوست ۲۰۰۷ در شعبه ۸۰ دادگاه عمومی کرج محاکمه شدند. هر دو گناهکار شناخته ‏شده و محکوم به مرگ به شیوه سنگسار شدند. بر طبق قانون کیفری ایران، پنج قاضی دادگاه اجازه داشته‌اند این تصمیم ‏خود را بر مبنای "تحریرالوسیله" - کتاب حقوق اسلامی است که توسط بنیانگذار جمهوری اسلامی، آیت‌الله خمینی، نوشته ‏شده است – اتخاذ کنند.‏‎ ‎‏ اتهام "زنا" تنها براساس "علم" قاضی توجیه شده است که با توجه به فیلم ویدئویی و اظهارات دو ‏خواهر در طول بازجویی بوده است. زهره کبیری نیت بعدا گفته است که " عترافاتم در مرحله بازپرسي را قبول ندارم و ‏آنچه را گفتم انكار مي‌كنم‎.‎‏"‏‏
زهره و آذر کبیری نیت درخواست تجدید نظر کردند که در شعبه ۲۷ دیوانعالی کشور در ۱۰ نوامبر ۲۰۰۷ مورد رسیدگی ‏قرار گرفت. قضات دیوانعالی اظهارات وکیل آنها را مبنی بر اینکه این دو زن ارتکاب جرم را انکار کرده‌اند، و فیلم ویدئویی ‏در واقع زنها را در رابطه جنسی نشان نمی‌دهد، و آنها چهار بار اعتراف به جرم در مقابل قاضی که بر اساس قانون برای ‏اثبات جرم ضروری است انجام نداده‌اند، نپذیرفت. دیوان‌عالی حکم سنگسار را تایید کرد و آن را به دفتر اجرای احکام ‏فرستاد.‏
وکیل مدافع جدید این دو زن به مرجان لقایی، روزنامه‌نگار، گفت که "متاسفانه پرونده ايراد اساسي دارد چرا كه نمي‌توان ‏فردي را براي يك جرم دو‎ ‎بار محاكمه كرد، اما اين دو خواهر در يك پرونده و به يك اتهام دو بار‎ ‎محاكمه شده و دو بار حكم ‏براي آنها صادر شده است... در اين پرونده شرايط اثبات زناي محصنه كه چهار‏‎ ‎بار اقرار متهمان يا چهار شاهد است وجود ‏ندارد و هيچ مدرك قانوني نيز در‎ ‎پرونده مشاهده نمي‌شود كه قاضي بتواند به استناد آن به علم برسد و راي بر‎ ‎سنگسار ‏صادر كند... با توجه به اينكه حكم صادره را‎ ‎غيرشرعي و غيرقانوني مي‌دانم به اين راي اعتراض و از رئيس قوه قضائيه‎ ‎تقاضاي رسيدگي مجدد كرده‌ام‎.‎‏"‏

منبع : ايران امروز

3 سه نوجوان درزندان اصفهان در آستانۀ اعدام قرار دارند
فعالین حقوق بشر و دمکراسی در ایران : در حال حاضر در اکثر زندانهای ایران بندهای به نام بند نوجوانان وجود دارد که سنین این نوجوانان بین 15 تا 17 سال و تعدادی از آنها محکوم به اعدام هستند. در ماهای اخیر شاهد گزارشهای در مورد محکوم به اعدام شدن و یا اعدام این نوجوانان بودیم. و بنابه بعضی ازاین گزارشها، که تعداد نوجوانان محکوم به اعدام و منتظر مرگ بین 20 الی 54 نفر تخمین زده می شود.گزارشهای که اخیران به دست ما رسیده ازبند نوجوانان زندان دستگرد اصفهان 3 نوجوان که به مرک محکوم شده اند،و نامهای آنها عبارتنداز:1- احمد مرتضویان متولد 1370 تاریخ دستگیری 1385، 15 ساله2- رضا حجازی متولد 1367 ، تاریخ دستگیری 1382 ،15 ساله3- ایمان هاشمی متولد 1367 تاریخ دستگیری 1383 ، 16 سالهحکم اعدام این 3 نوجوان اخیرا تایید گردیده و این حکم به اجرای احکام این زندان ابلاغ شده و امکان به اجرا گذاشتن حکم آنها هر لحظه امکان پذیر است.در تاریخ 11 بهمن 1386 در بند 4 زندان دستگرد اصفهان یکی از زندانیان بنام مسلم خلیلی 26 ساله در اثر فشارهای غیر انسانی زندانبان دست به خودکشی زد که منجر به مرک او گردید. فعالین حقوق بشر و دمکراسی در ایران ، از بان کی مون دبیر کل سازمان ملل و کمیساریای عالی سازمان ملل وتمامی سازمانهای حقوق بشری خواستار دخالت برای پایان دادن به اعدام کودکان در ایران است.

حمله مک کین به دموکراتها در خصوص خطر ایران

حمله مک کین به دموکراتها در خصوص خطر ایران
بی بی سی : جان مک کین، از نامزدهای حزب جمهوریخواه، برای انتخابات ریاست جمهوری آمریکا رقبای خود در حزب دموکرات را متهم کرده است که به خطرهای موجود در خاورمیانه توجه جدی ندارند.آقای مک کین در اظهاراتی گفته است: "آنها (دموکراتها) به جاه طلبیهای ایران اتمی در قبال متحد ما یعنی اسراییل توجه ندارند و با آن برخورد جدی نمی کنند." او در نشست "اقدام سیاسی محافظه کاران" گفت که آشکارا برای ایران مشخص خواهد کرد این کشور نخواهد توانست با جاه طلبیهای شوم خود به سلاح اتمی دست یابد. آقای مک کین همچنین رقبای دموکرات خود را متهم کرد به خطا درخصوص عراق و اشتباه درباره سیاستهای داخلی. همزمان آقای مک کین از اعضای حزب جمهوریخواه خواسته است تا با کناره گیری کردن میت رامنی از دور رقابتهای اولیه، از وی به عنوان کاندیدای اصلی انتخابات ریاست جمهوری ماه نوامبر، حمایت کنند. آقای رامنی، فرماندار سابق ماساچوست، روز پنجشنبه (7 فوریه) رسما از رقابت بر سر تصاحب کاندیداتوری حزب جمهوری خواه در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا کنار کشید. آقای رامنی میلیون ها دلار از ثروت شخصی خود را برای رقابت های انتخاباتی هزینه کرد، اما بعد از رقابت های "سه شنبه بزرگ" ( 5 فوریه) از رقیب اصلی اش جان مک کین عقب افتاد. به گفته کارشناسان تصمیم آقای رامنی، عملا راه را برای انتخاب جان مک کین به عنوان کاندیدای نهایی حزب جمهوری خواه در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا هموار کرده است. آقای مک کین پس از کناره گیری آقای رامنی از فعالیتهای انتخاباتی او قدردانی کرد و در عین حال از حامیان آقای رامنی خواست که از او حمایت کنند. آقای مک کین روز چهارشنبه (6 فوریه) به خبرنگاران گفت: "ما حزب را بر اساس اصول محافظه کارانه مان متحد می کنیم، و به جلو می رویم و در انتخابات سراسری در ماه نوامبر پیروز خواهیم شد." جان مک کین در هفته های اخیر هدف حملات شدید چهره های شاخص محافظه کار بوده است، که او را برای آن که کاندیدای حزب جمهوری خواه باشد بیش از حد لیبرال می دانند. آقای مک کین، سناتور آریزونا، روز چهارشنبه خطاب به منتقدانش گفت: "من امیدوارم که در بعضی موارد ما کمی آرام باشیم و ببینیم آیا موضوعاتی هست که بتوانیم به خاطر صلاح حزب و به خاطر صلاح کشور بر سر آنها توافق کنیم." سناتور مک کین در رقابت های سه شنبه بزرگ در ایالت های مهم از جمله کالیفرنیا و نیویورک و نیز ایلینوی، نیوجرسی، اوکلاهما، میسوری، کانکتیکات، دلاور و آریزونا به پیروزی رسید و ضربه سختی را به آقای رامنی که میلیون ها دلار از ثروت شخصی اش را در این مبارزات هزینه کرده بود، وارد کرد.

آيا زنی که موی سرش را تراشيده ? فتوا و فیلم !!!!!

آيا زنی که موی سرش را تراشيده، یايد هوز از روسري و پارچه اي كه سر وگوش او را بپوشاند استفاده کند؟ جمهوری اسلامی : فيلم سينمايي « قرنطينه » كه در سال جاري توليد شده اكنون درحال نمايش در بخش خارج از مسابقه بيست و ششمين جشنواره فيلم فجر است . به گزارش شيعه نيوز اين فيلم درباره پسر جوان و متمولي به نام سهيل است كه پس از تصادف با خودرويي كه راننده آن دختري به نام سميه است عاشق او شده و دختر نيز عاشق سهيل مي شود اما براي عقد ازدواج با مشكلاتي روبرو مي شوند زيرا هنرپيشه نقش اول فيلم از خانواده اي متمول است اما به علت مخالفت ها و به ويژه مخالفت پدر نمي تواند ازدواج كند; اما با اين حال ارتباط شان را با يكديگر ادامه مي دهند! در ادامه سميه دچار بيماري سرطان مي شود و مجبور مي شود شيمي درماني كند. سميه سپس به بهانه شيمي درماني و ريختن موهاي سرش بدون حجاب و گريبان باز در صحنه هاي فيلم حضور مي يابد و تنها پوشش او مانتو است و از گردن به بالا كاملا برهنه است و ديگر بيمار اين بخش نيز كه يك دختر است به همين صورت در صحنه هاي فيلم حضور يافته است . اين درحالي است كه مجري طرح مدير توليد تهيه كننده كارگردان بازيگر نقش اول فيلمبردار دستياران فيلمبردار صدابرداران طراح صحنه و لباس تدوين گر و ديگر متصديان تهيه اين فيلم همگي مرد هستند و در تمام صحنه ها نيز حضور دارند كه عكس هايي از آن تاكنون در رسانه ها انتشار يافته است . در اين خصوص متن سئوال و جوابي كه نظر برخي از مراجع معظم تقليد را منعكس مي كند از نظر خوانندگان گرامي مي گذرد.
محضر مبارك مراجع معظم تقليد :
سلام عليكم
خانمي موي سرش را از ته مي تراشد و بدون هيچ گونه روسري و پارچه اي كه سر وگوش را بپوشاند در فيلم هاي سينمايي ايفاي نقش مي كند. حضور خانم ها با چنين وضعي در اجتماع چه حكمي دارد آيا تراشيدن موي سر باعث منتفي شدن حكم حجاب است
پاسخ آيت الله سيستاني (دام ظله ) : خير
پاسخ آيت الله مكارم شيرازي (دام ظله ) : حجاب تنها مربوط به موي سر نيست بلكه علاوه بر موي سر خود سر را نيز بايد بپوشانند. تنها گردي صورت و دستها تا مچ استثنا است.

مصاحبه ی مرتضی کاظمیان با ابراهیم یزدی در رابطه با انقلاب و نشست گوآدلوپ

با سلام، مصاحبه ی مرتضی کاظمیان با ابراهیم یزدی در رابطه با انقلاب و نشست گوآدلوپ که در ایران گلوبال آمده است. نکات مهمی در مورد تصمیم گیری های پشت پرده در زمان انقلاب دارد که بهتر است آنرا بخوانید.
دوشنبه ۲۶ آذر ۱۳۸۶
دکتر یزدی ؛ انقلاب اسلامی و نشست گوآدلوپ
۱۳۸۶.۰۹.۲۶ ايران گلوبال Iran Global - Iranian futurist online magazine
شايد يكي دو هفته قبل از گوآدلوپ بود، چون من اواخر دسامبر بود كه به آمريكا رفتم و گوآدلوپ 4 ژانويه بود. در هر حال، من توضيحاتي مي‌دادم اين بود كه شما اطلاعات كافي درباره ايران، نداريد. براي همين هم دائماً خطا مي‌كنيد و حمايت‌هاي شما از شاه اين ايرادات را دارد. او از من پرسيد كه آيا امكان سازش ميان انقلاب و شاه وجود دارد، جواب منفي قاطعي به او دادم /از طرف ديگر، جنگ سرد در اوج خود بود؛ افغانستان در اشغال ارتش روسيه بود، امريكايي‌ها نگران بودند كه اگر شاه برود، خلايي كه در ايران ايجاد مي‌شود چگونه خواهد شد. بنابراين، موافقت كردند كه شاه برود، بختيار بيايد و ارتش با انقلاب همكاري كند تا ارتش احتمالا بتواند در انقلاب جايگاهي پيدا كند. از جانب ديگر، نظريه برژينسكي اين بود كه در غياب شاه تنها نيرويي كه مي‌تواند جلوي خطر كمونيسم را در ايران بگيرد هماهنگي و ائتلاف ميان نظاميان و روحانيان است اشاره: " گوآدلوپ" براي آگاهان سياسي- به ويژه در ايران- يك اسم خاص است. در بررسي تاريخ سياسي معاصر و تحولات معطوف به انقلاب اسلامي، بي‌شك كنفرانس گوآدلوپ جايگاه خاص خود را دارد كه هرچند درمورد اهميت و تأثير آن، ارزيابي‌هاي متفاوتي وجود دارد اما تحليل آن را به سهولت نمي‌توان فروگذاشت. پس از نشست سران چهار كشور آمريكا، انگليس، فرانسه و آلمان ( كارتر، كالاهان، ژيسكاردستن و اشميت) در نيمه نخست دي‌ماه 1357 در گوآدلوپ بود كه يونايتدپرس نوشت: " آمريكابه خاطر مخالفت‌هاي روزافزون و همه‌جانبه مردم ايران، نمي‌تواند از شاه حمايت كند" . جيمي كارتر مي‌گويد: " همگي مي‌گفتند، شاه هرچه زودتر بايد برود" و شاه در خاطراتش مي‌نويسد: " در كنفرانس گوآدلوپ، با اخراج من موافقت كردند". دكتر ابراهيم يزدي از معدود صاحب‌نظران سياسي ايران و استراتژيست‌هايي است كه به علت حضور فعالش دربطن تحولات انقلاب و شكل‌گيري نظام جمهوري اسلامي، اطلاعات و خاطرات منحصر به فردي- به ويژه در همراهي‌اش با رهبر فقيد انقلاب- دارد. در گفت و گو با دكتر يزدي، نشست گوآدلوپ و نيز تحولات جمهوري اسلامي تا تسخير سفارت آمريكا، مورد بحث قرار گرفته ‌و ايشان به نكات قابل تأملي- گاه براي نخستين بار- اشاره نموده‌است. دبير كل نهضت آزادي ايران معتقد است كه دگرگوني در ساخت قدرت از سال 58- و نه 60- روند ديگري را در پيش گرفت. دكتر افشين جعفرزاده، ازصاحب‌نظران تاريخ سياسي معاصر ايران هم در اين گفت‌ و گو حضور داشته‌است. قبل از كنفرانس گوادلوپ- با توجه به منابع منتشرشده- گويا رهبر فقيد انقلاب از اين قضيه خبر داشتند و با پاريس هم علي‌الظاهر در ارتباط بودند- از جمله، اشاره‌اي كه شما در كتاب آخرين تلاش‌ها در آخرين روزها به قطب‌زاده داشتيد و تهيه تحليلي توسط وي- اما آيا آيت‌الله خميني و هيأت همراه ايشان در پاريس از موضع ايالات متحده خبري داشتند يا نه؟ دكتر يزدي: نه؛ ما هيچ اطلاعي نداشتيم. شايد مشكل اينجا بود كه دانش و اطلاعات آمريكايي‌ها، يا به طور مشخص و حداقل وزارت امور خارجه آمريكا، از مسائل ايران بسيار ابتدايي و ناقص بود. در ژانويه 1979 تلويزيون ملي سراسري آمريكا (PBS) از من براي مناظره‌اي با شركت هنري كسينجر دربارة ايران دعوت كرد. ولي كسينجر نيامد و به جاي خود معاونش آقاي جوزف سيسكو را فرستاد. قبل از انجام اين مناظره، مسئول اين برنامه از من پرسيده كه آيا مي‌خواهي با مسئول ميز ايران در وزارت امور خارج آمريكا ديداري داشته‌باشيد يا نه؟ من قبل از اين كه به اين سفر بروم، مسئله دعوت به مناظره را با آقاي خميني مطرح كردم، و نظر ايشان را هم در مورد مناظره و هم احتمال اين كه ممكن است از طرف دولت آمريكا بخواهند با من صحبت كنند، جويا شدم. ايشان نظر خود مرا پرسيدند كه نظر مثبت دادم. به ايشان گفتم كه ما نبايد از گفتگو با دشمن بترسيم؛ چون در نشستن و صحبت كردن با اين‌ها اطلاعاتي به دست مي‌آوريم كه در غير اين صورت نداريم. ايشان قبول كرد. من به واشنگتن رفتم؛ بعد از انجام مصاحبه تلويزيوني و قبل از رفتن به يك رستوران براي شام، مسئول مصاحبه گفت كه از آقاي هنري پرشت مسئول ميز ايران دعوت كرده ‌است كه در اين شام باشد و گفتگويي داشته باشيم. من تا آن موقع اين شخص را نديده‌بودم و نمي‌شناختم. جالب‌ترين مسئله براي من در اين گفتگو ميزان بي‌اطلاعي آنها از ايران بود، به طوري كه وقتي راجع به ريشه‌هاي اعتراضات در ايران برايش صحبت كردم و از جريان روشنفكري ديني و متفكرين آن، از جمله از شريعتي و نقشي كه او داشته‌است صحبت كردم اظهار نمود كه براي اولين بار است، اسم شريعتي را مي‌شنود. يا حداقل به من اين طور مي‌گفت. بعد از انقلاب در اسنادي كه دانشجويان خط امام منتشر كردند، خواندم كه او در گزارش خود نوشته كه فلاني (من) نگراني تعطيلي مدارس مختلط دختر و پسر بوده‌است، در حالي كه در آن جا اصلاً چنين موضوعي عنوان نشده بود كه من بگويم كه با مدارس مختلط موافقم يا نه. در آن گفتگو من درباره اطلاعات سطحي آنها از ايران و يا بي‌اطلاعي آنها به او گفتم كه شما آمريكايي‌ها در حالي كه شديداً منافع‌تان با كشوري مثل ايران وعربستان و برخي ديگر از كشورهاي اسلامي پيوند خورده است، اما اطلاعات‌ِتان دربارة اين كشورها بسيار سطحي است. اطلاعات شما آمريكايي‌ها راجع به سوسك‌هاي خانگي بيشتر از وضعيت فرهنگي و فكري در كشورهاي اسلامي و مسلمان‌هاست. برايش هم چند مثال زدم. در اينجا بود كه بحث شريعتي مطرح شد كه اظهار داشت راجع به شريعتي چيزي نشنيده و نخوانده است و اين براي من تعجب‌آور بود. س: اين ديدار چند وقت قبل از گوآدلوپ بود؟ ج: شايد يكي دو هفته قبل از گوآدلوپ بود، چون من اواخر دسامبر بود كه به آمريكا رفتم و گوآدلوپ 4 ژانويه بود. در هر حال، من توضيحاتي مي‌دادم اين بود كه شما اطلاعات كافي درباره ايران، نداريد. براي همين هم دائماً خطا مي‌كنيد و حمايت‌هاي شما از شاه اين ايرادات را دارد. او از من پرسيد كه آيا امكان سازش ميان انقلاب و شاه وجود دارد، جواب منفي قاطعي به او دادم و شعري كه در مهدكودك‌ها در آمريكا بچه‌ها مي‌خوانند برايش خواندم، با اين مضمون: هامتي دامتي (استعاره از تخم‌مرغ و هر آدم كوتاه و بيقواره)، بالاي ديوار نشست. هامتي دامتي سقوط بزرگي كرد. نمي‌تواند خودش را نگاه دارد، قل مي‌خورد و مي‌افتد پايين و خورد مي‌شود. تمام مردان شاه و تمام سربازانش هم نمي‌توانند تكه‌هاي او را جمع و جور كنند و به هم بچسبانند. استنباطم از اين ديدار اين بود كه آمريكايي‌ها دچار يك نوع سردرگمي و ابهام و بي‌اطلاعي و جهل در رابطه با اوضاع ايران هستند. به نظر من، آنها تا آخرين لحظه به دنبال اين بودند كه شاه بماند و هر تغييري و اصلاحي با بودن وي انجام شود. اما ديپلمات‌هاي انگليسي و اسرائيلي كه به مسايل ايران آگاهي بيشتر و عميق‌تر داشتند به شاه توصيه كرده بودند كه به نفع پسرش كناره‌گيري كند. بسياري از ديپلمات‌هاي سابقه‌دار آمريكايي كه با ايران و اوضاع آن آشنايي داشتند، نيز مشكل ايران را خود شاه مي‌دانستند. در سال 1356 خانم فيتزجرالد، نويسنده معروف آمريكايي و كسي كه به خاطر نوشتن كتاب جالبي درباره ويتنام (آتش در خليج) برنده جايزة پوليتزر شده بود، مقاله‌اي مفصل در مجلة معروف هارپر راجع به ايران نوشت كه خيلي انتقادي بود و در آن از شاه به عنوان مشكلات ايران ياد شده بود. در همان زمان شاه با روزنامه‌ي گاردين انگليس مصاحبه‌اي كرد و گفت كه: «بله، من حاضرم به نفع پسرم كنار بروم؛ پدرم براي تحقق جمهوري سعي كرد ولي موفق نشد و فايده نداشت». وقتي شاه مي‌گويد: «به نفع پسرم كنار مي‌روم و تغيير نظام به جمهوريت فايده ندارد»، آيا در پشت پرده مسائلي مطرح است كه شاه اين جواب‌ها را مي‌دهد؟ به نظر مي‌رسد كه آمريكايي‌ها در مقابل تغييرات و تحولات اجتناب‌ناپذير مقاومت مي‌كردند، و حداقل تا ژانويه 1979 اصرار داشتند كه اين تغييرات را خود شاه انجام دهد. (من اين مسائل را در مقاله‌اي تحت عنوان «هياهوي بسيار براي هيچ» كه در نشريه «پيام مجاهد» ارگان نهضت آزادي ايران در خارج از كشور نوشتم تبيين كرده‌ام.) س: آقاي دكتر، ولي زنده‌ياد سرهنگ نجاتي در كتابش مي‌نويسد كه پيش از گوآدلوپ و در اواخر دسامبر و 3 ژانويه كميته مخصوص هماهنگي شوراي امنيت ملي كاخ سفيد، تصميم دولت آمريكا را در مورد لزوم خارج شدن از ايران به وسيله‌ي سفيرش به تهران و شاه منتقل كرده‌است. احسان نراقي هم نوشته‌است كه در نيمه اول دسامبر 1978 براي اولين بار كارتر ترديد خود را نسبت به توانايي شاه در حفظ قدرت آشكار كرد. البته در 19 مهر ( 11 اكتبر) كارتر طي يك مصاحبه مطبوعاتي اطمينان مجدد خود را نسبت به شاه ابراز مي‌كند. جنابعالي، نظر و توضيح‌تان چيست؟ ج: در گزارشي كه جورج بال مشاور آقاي كارتر، براي او تهيه كرد، او وضعيت شاه را بررسي و چند گزينه احتمالي پيش‌رو را مطرح مي‌سازد. اولين گزينه اين بود كه خود شاه اين تغييرات را رهبري كند؛ دوم اين‌كه شاه اختياراتش را به پسرش واگذار كند، سوم اين‌ كه جنبش انقلاب اسلامي بيايد. تا اواخر سال 1978 آمريكايي‌ها مي‌خواستند كه شاه بماند و اصلاحات را خود شاه انجام دهد (گزارش جورج بال را به طور كامل در كتابم آورده‌ام و دلايل موضع‌گيري آمريكا را هم تحليل كرده‌ام). پايگاه اصلي‌ آمريكايي‌ها در ايران ارتش بود، در ميان ساير اقشار نتوانسته‌بودند پايگاه و نفوذ داشته‌باشند؛ در حالي كه پايگاه انگليسي‌ها و اسرائيلي‌ها در ميان غيرنظاميان بود. به خصوص در سا‌ل‌هاي آخر حكومت شاه. انگليس و اسرائيل كه به اوضاع ايران واقع‌بينانه‌تر نگاه مي‌كردند اصرار داشتند كه شاه برود. حتي وقتي كه فرح به آمريكا سفر كرد، تجليل بزرگي از جانب برخي از جناح‌هاي قدرت و در حد رئيس يك كشور از او به عمل آمد كه احتمالا حاكي از آن بود كه ممكن است شاه برود و فرح، نايب‌السلطنه شود و يك چند سالي آزادي‌هايي بدهند و او مملكت را اداره كند تا تب و تاب انقلاب فروكش كند. اما نظاميان امريكا با اين برنامه مخالف بودند، چون در اين صورت پايگاه قدرت خود را از دست مي‌دادند. انگليسي‌ها، البته موافق طرح بودند چون اگر قرار بود يك دوره انتقال دمكراتيك پيش بيايد، اين انگليسي‌ها بودند كه پايگاهي را كه در بين غير نظاميان داشتند حفظ مي‌كردند. اما از اواخر دسامبر 1978 امريكايي ها آرام آرام به اين نقطه رسيدند كه پافشاري بر ابقاي شاه فايده‌اي ندارد و تغيير مسير دادند. از طرف ديگر، جنگ سرد در اوج خود بود؛ افغانستان در اشغال ارتش روسيه بود، امريكايي‌ها نگران بودند كه اگر شاه برود، خلايي كه در ايران ايجاد مي‌شود چگونه خواهد شد. بنابراين، موافقت كردند كه شاه برود، بختيار بيايد و ارتش با انقلاب همكاري كند تا ارتش احتمالا بتواند در انقلاب جايگاهي پيدا كند. از جانب ديگر، نظريه برژينسكي اين بود كه در غياب شاه تنها نيرويي كه مي‌تواند جلوي خطر كمونيسم را در ايران بگيرد هماهنگي و ائتلاف ميان نظاميان و روحانيان است. استدلال او اين بود كه روحانيون علي‌الاصول ضد كمونيسم هستند و قدرت بسيج توده‌هاي مردم را هم دارند. نظاميان هم منسجم‌اند؛ ارتش 400.000 نفري شاه آموزش‌هاي ضد كمونيستي و ضد شورش ديده‌بودند؛ ائتلاف ميان نظاميان و روحانيون مي‌تواند خطر كمونيسم را بعد از شاه از بين ببرد. سفر هايزر به ايران براي اين نبود كه ارتش كودتا كنند، بلكه او آمد كه مبادا نظاميان بعد از رفتن شاه دست به كارهايي بزنند كه موقعيت ارتش را در نزد مردم از بين ببرد. امريكايي ها معتقد بودند اگر ارتش در دوران انقلاب انسجام خودش را حفظ كند، و با انقلاب همراهي نمايد پس از پيروزي انقلاب و بعد از آن كه احساسات عمومي فروكش كرد، آن وقت ارتش مي‌تواند به راحتي و به عنوان بخشي از انقلاب، ادعاي سهم داشته‌باشد. اين همان كاري است كه امريكايي ها بعداً در فيليپين انجام دادند؛ وقتي كه ماركوس انتخابات قلابي رياست جمهوري را برگزار و ادعا كرد كه برنده شده‌ است، ارتش وارد عمل شد و اعلام كرد ماركوس رئيس جمهور نيست و خانم اكينو برنده شده‌است، و ماركوس را بيرون كردند و به اين ترتيب، ارتش شد بخشي از انقلاب فيليپين. س: پس مطابق طرح برژينسكي ( ايجاد ائتلاف ارتش و روحانيت)، واشنگتن به روحانيت به عنوان يك آلترناتيو نگاه مي‌كرده‌است؟ ج: بله، به عنوان نيرويي كه مي‌تواند بعد از شاه، خلاء قدرت سياسي را پر كنند و مانع تصاحب قدرت از طرف كمونيست‌ها شوند. بگذاريد اين جوري بگويم كه آمريكا، حاكميت روحانيت و همكاري با ارتش را در راستاي دفع خطر كمونيسم لازم مي‌ديد. مهم‌ترين مسئله امريكايي ها در آن مقطع تاريخي- به خصوص با عنايت به رويدادهاي افغانستان- اين بود كه چگونه با رفتن شاه، ايران به دامن كمونيسم نيفتد. س: و در اين چارچوب منافع خودش را تأمين مي‌كرده‌است؟ ج: اهدافشان را در چارچوب تقابل دو بلوك شرق و غرب و جنگ سرد تأمين مي‌كرد. س: آقاي دكتر، آيا اين درست است كه آيت‌الله خميني در اوج نا‌آرامي‌ها و انقلاب گفته‌بودند كه ما جريان نفت را به غرب قطع نمي‌كنيم؟ ج: بله؛ در نوشته‌هايي كه من به مرحوم سرهنگ نجاتي دادم و در كتاب ايشان درج شده‌است، اين نكات منعكس است. بلافاصله بعد از كنفرانس گوآدلوپ، كارتر، رئيس جمهور وقت آمريكا توسط ژيسكاردستن پيامي براي آقاي خميني فرستاد و سپس وزارت امور خارجه آمريكا تماس گرفت و پيام‌هايي با آيت‌الله خميني مبادله شد. من پيام‌ها را براي آقاي خميني ترجمه مي‌كردم و آقاي خميني هم جواب‌ِشان را مي‌دادند و من هم ترجمه آنها را به نماينده سفارت آمريكا در پاريس مي‌دادم. در يكي از آخرين پيغام‌هايي كه رد و بدل شد. آمريكايي‌ها از قطع صادرات نفت ايران اظهار نگراني كرده بودند. آقاي خميني هم جواب دادند كه نمي‌خواهيم صدور نفت را قطع كنيم، ولي پول آن را خرج خريد اسلحه نمي‌كنيم بلكه پول نفت را خرج تهيه وسايل مورد نياز براي كشاورزي و عمران و آبادي كشور خواهيم كرد. س: با اين توضيحاتي كه فرموديد، آيا قبل از نشست گوآدلوپ آقاي خميني در رابطه با موضع واشنگتن دل‌نگران بود يا نه؟ ج: خير؛ ايشان تشويشي نداشتند. حداقل من چيزي نمي‌ديدم كه تشويش حساب شود س: يعني نسبت به آن اتفاقي كه قرار بود در سطح بين‌المللي انجام شود و بر تحولات داخلي ايران هم موثر بود، ايشان هيچ دل‌نگراني نداشتند؟ ج: نه؛ انقلاب اسلامي ايران از يك جهت ويژگي خاص خودش را داشت به خصوص در مقايسه با بقيه انقلاب‌ها و در مقايسه با هند ـ گاندي، كوبا ـ كاسترو و ... آقاي خميني چندان آشنا و پيگير مسايل جهاني نبود، اين كه گوآدلوپ كجاست، حالا سران اين‌ كشورها جمع مي‌شوند چي مي‌شود و صحبت نمي‌كردند؛ اگر هم چيزهايي بود، ما مي‌گفتيم و پيگير مي‌شديم. س: ولي بالاخره ايشان در جريان بودند كه قطب‌زاده پيش از گوآدلوپ گزارشي تحليلي از تحولات ايران را براي دولت فرانسه تهيه كرده‌است. ج: بله؛ اين را ما به اطلاع ايشان رسانده بوديم. س: يعني شما هيچ حساسيتي براي ايشان به وجود نياورديد؟ براي شما هم هيچ حساسيتي نداشت؟ ج: ببينيد، مي‌دانستم كه امريكايي‌ها مخالف هستند؛ و قطعاً ما نمي‌توانستيم با نظر آمريكا كه مي‌گفت، شاه بماند و اصلاحات را انجام دهد، موافق باشيم. فكر مي‌كرديم كه ديگر زمانش گذشته‌است و امكان ندارد؛ ما در وضعيتي نبوديم كه بتوانيم در تصميمات گوآدلوپ مؤثر واقع شويم، بنابراين هنگامي كه رئيس‌جمهور فرانسه از طريق وزارت امور خارجه‌، پيغام داد كه شما يك گزارشي، كه نقطه نظرات اين طرف را به ما بدهد، تهيه كنيد، آقاي خميني ضرورت آن را تاييد كردند و صادق قطب‌زاده هم آن گزارش را نوشت و به نمايندة وزارت امورخارجه تحويل داد. س: بارها گفته‌شده كه صادق قطب‌زاده آن تحليل را تهيه كرده‌است ولي از مضمون آن چيزي گفته نشده‌است... ج: بله؛ متأسفانه ما هيچ كپي‌اي از آن گزارش نداريم. علتش هم اين است كه وقتي قطب‌زاده پس از پيروزي انقلاب به ايران آمد، لوازم و كتاب‌ها و اسناد موجود در منزل خودش را در پاريس- كه مركز فعاليت‌هايش بود- جمع نكرد و به ايران نياورد. بعد هم او را گرفتند و اعدامش كردند!! آپارتمانش در اختيار وكيلي بود كه در فرانسه با او كار مي‌كرد و ما نتوانستيم به آن مدارك دست پيدا كنيم و از سرنوشت آنها بي‌اطلاعم. س: آن گزارشي را كه او به مقامات فرانسوي داد، شما مطالعه نكرديد؟ كميته سياسي در نوفل‌لوشاتو چه كساني بودند؟ ج: ببينيد ما وقت بسيار كمي داشتيم؛ فرصت نبود كه بنشينيم و گزارش را با هم بخوانيم و نهايي كنيم، با هم صحبت كرديم و بحث كرديم؛ محتواي گزارش شفاف و روشن بود. مسائل ما اين بود بگوييم كه چرا با بودن شاه هيچ مسئله‌اي حل نمي‌شود و با رفتن شاه است كه مشكلات كشور و وضع فعلي اصلاح مي‌شود. فرانسوي ها هم اين را پذيرفته‌بودند. س: خب، اين نظر شما بود. قطب‌زاده از تحولات داخلي ايران چه شاخص‌هايي را در گزارش خود برجسته كرده‌بود، كه مورد توجه فرانسه قرار گرفت؟ ج: احتياجي نبود كه ما اين شاخص‌ها را برجسته و معين كنيم؛ مشكل ايران، با هر علت و ريشه‌اي، در حادترين شكل سياسي‌اش بروز كرده بود. تظاهرات ميليوني عظيم در خيابان‌ها صورت مي‌گرفت تا آنجا كه شاه هم گفت، من صداي انقلاب شما را شنيدم. شاه و سلطنت، محور اصلي بحران سياسي بود و نياز به شاخص‌هاي ديگري نبود كه ما بخواهيم درباره آنها بحث كنيم. كاملاً روشن بود. چيزي كه آن‌ها مي‌خواستند بدانند نقطه نظرات رهبري انقلاب در مورد مسائل كليدي از جمله روابط با غرب بود كه آن هم تبيين ‌شد؛ كه ما با غرب دعوا نداريم و استقلال خودمان را مي‌خواهيم؛ حاضريم نفت را بفروشيم و به جايش مواد و وسايل مورد نياز كشور ـ و نه اسلحه ـ بخريم. مسائل روشن بود؛ از آنجا كه طبيعت انقلاب ايران، اسلامي و ضد كمونيستي بود، آن‌ها نگراني از اين بابت نداشتند؛ بلكه مي‌خواستند بدانند كه آيا رژيمي كه مي‌آيد توانايي‌ مقابله با كمونيسم را دارد يا نه. س: ولي شما در كتاب‌تان نوشته‌ايد كه گزارش قطب‌زاده، پاريس را تحت‌‌تأثير قرار داد. پس اين گزارش بايد واجد يك سري خصوصيات بوده‌باشد؟ ج: بله؛ ولي من متأسفانه الان حضور ذهن ندارم. آن گزارش هم تا آن جا كه من به ياد مي‌آورم كل گزارش را نخوانديم بلكه مطالبش را مرور كرديم و صادق قطب‌زاده يادداشت و آن را تنظيم كرد. البته وقتي كه آن گزارش را به دولت فرانسه داد، نماينده وزارت امور خارجه فرانسه از ما تشكر كرد، به ديدن ما آمد و گفت كه فرانسه به شدت تحت‌تأثير اين گزارش قرار گرفته‌است. س: آقاي صادق طباطبايي سال گذشته و هنگام بيان خاطراتش از تلويزيون ( در دهه فجر) گفت كه يك گزارشي را براي نشست گوآدلوپ برده‌است و يك گزارش هم از گوآدلوپ آورده‌است.... ج: نه؛ تا آن جا كه من مي‌دانم چيزي وجود نداشت و كسي به گوآدلوپ نرفت. س: يعني هيچ پيغامي از طرف آيت‌الله خميني براي نشست سران فرستاده نشد؟ ج: نه؛ فقط همان گزارش قطب‌زاده به دولت فرانسه بود. س: آن وقت صادق طباطبايي چه نقشي داشت؟ ج: دكتر صادق طباطبايي هم در پاريس حضور داشت و احتمالاً مورد مشورت قرار گرفته‌بود. البته من حضور ذهن ندارم كه آيا آقاي دكتر صادق طباطبايي هم در آن جلسه بود يا نه؛ ولي بعيد نمي‌دانم، چون برادر خانم احمد آقا بود و مي‌آمد و مي‌رفت، و از نظر خانوادگي به آن‌ها نزديك‌تر بود. س: اين كه گزارشي به گوآدلوپ برده‌باشد، چطور؟ ج: نه؛ چينن چيزي نبوده‌است؛ تا آنجا كه من اطلاع دارم از طرف ايران كسي به گوآدلوپ نرفت و نمايندة وزارت امور خارجه يا رئيس جمهور فرانسه آمد و آن گزارش را گرفت. س: يعني با محوريت گوآدلوپ هيچ ارتباطي بين رهبري انقلاب و ستاد مستقر در نوفل‌لوشاتو با دول خارجي تا بعد از نشست گوآدلوپ وجود نداشت؟ ج: نه؛ هيچ ارتباطي وجود نداشت؛ بعد از آن بود كه نماينده ژيسكاردستن به ديدن امام آمد و گفت كه آقاي كارتر پيغامي به آقاي خميني داده‌است و متن كتبي پيغام را خواند. من متن جواب آقاي خميني را در كتابم آورده‌ام؛ اين موقعي بود كه هنوز آقاي بختيار نيامده‌بود و شاه نرفته‌بود. در پيغام كارتر آمده‌بود كه شاه، ايران را به زودي ترك مي‌كند و شما از بختيار حمايت كنيد و گرنه ارتش كودتا مي‌كند. آقاي خميني هم پاسخ قطعي داد و به كارتر توصيه كردند نمايندگان آمريكا در ايران كه با ارتش در ارتباط هستند مانع كشتار مردم شوند. به نظر من، مهم‌ترين سند و حلقه مفقوده در ارتباط با آمريكا مذاكراتي است كه مرحوم دكتر بهشتي مستقيماً با سوليوان در تهران داشته‌است. در آن زمان رهبران انقلاب از 3 كانال با امريكا ارتباط داشتند: يكي در فرانسه بود كه مداركش منتشر شده است؛ يك كانال در ايران توسط شوراي انقلاب، مهندس بازرگان، آيت‌الله موسوي اردبيلي و دكتر سحابي با سوليوان بود؛ كانال سوم ارتباط و مذاكرات مستقيم دكتر بهشتي با سوليوان بود. استمپل در كتابش هر دو كانال ارتباطي در تهران را شرح مي‌دهد اما درباره مذاكره دكتر بهشتي با سوليوان چيزي ننوشته است. من در مناظره‌اي كه در اردوي تابستاني سال 1378 انجمن اسلامي دانشجويان دانشگاه اميركبير با آقاي مهندس عباس عبدي داشتم به او گفتم كه سفارت امريكا را گرفتيد، خب اسناد مذاكرات بهشتي با آمريكايي‌ها كجاست؟ آن جا آقاي عبدي جواب روشني به اين پرسش نداد ولي بعدها در جاي ديگري جواب داده و گفته است: آن چه فلاني مي‌گويد درست است؛ ما اسناد مذاكرات آقاي بهشتي با سوليوان را بدست آورديم، ولي آنها را به آقاي خميني ارايه داديم. آقاي خميني به آنها نگاه كرد و گفت آقاي بهشتي عضو شوراي انقلاب است و حالا لازم نيست آن‌ها را پخش كنيد. اين مهم است كه ببينيم مضمون آن گفت‌و‌گوها چه بوده و چه چيزي در آن سندهاست. بالاخره بعد از بيست و چند سال، آقايان بايد بيايند و بگويند كه محتواي آن مذاكرات چه بوده‌است؟ ضمنا مذاكراتي كه دكتر بهشتي با سوليوان داشت بدون اطلاع شوراي انقلاب بود و مهندس بازرگان و آيت‌الله موسوي اردبيلي از اين مذاكره اطلاعي نداشتند. يك نكته ديگر را هم لازم به ذكر مي‌دانم؛ آقاي دكتر بهشتي چند ماه قبل از سفر من به نجف و بعد به پاريس، به امريكا آمد. مدتي هم پيش من- در هوستون- بود و بعد از آن جا يك ماهي به واشنگتن- و نيويورك- رفت. ايشان در جلسات ايراني‌ها در واشنگتن و يا نيويورك حضور نيافتند و خبر نداريم كه آقاي بهشتي آن يك ماهي كه در واشنگتن يا نيوبورك بود، چه كار مي‌كرده است. آيا در آنجا تماس و مذاكراتي هم بوده است يا نه. اين هم يك سؤال كليدي و اساسي است. س: آنچه مي‌گوييد آيا در ذيل مذاكرات با سوليوان اهميت مي‌يابد؟ ج: به نظر من، اين مهم است كه همزمان با مذاكره شوراي انقلاب با سوليوان، دكتر بهشتي هم جداگانه با سوليوان مذاكره مي‌كرده است؛ اين نياز به يك مقدار تحقيقات بيشتر دارد. همچنان كه مشخص نيست هايزر كه به ايران آمد آيا با آقاي بهشتي ديدار داشته‌است يا نه؟ نكته مهم ديگر اين است كه خاطراتي از حسين فردوست منتشر شده است. مهمتر از آنچه در كتاب فردوست آمده است مطالب «ننوشته‌»‌اش مي‌باشد؛ بخشي از پاسخ سؤالات آنجاست. فردوست در كتاب خودش شرح مي‌دهد كه برخوردار از چه موقعيتي در سازمان اينتليجنس سرويس انگليس و MI6 بوده‌است؛ او مي‌گويد خيلي از رجال انگليس هم نمي‌دانند كه ساختان MI6 كجاست، مع‌ذالك، مي‌گويد وي آنجا آموزش ديده‌است. يك سؤال اساسي كه در كتاب فردوست نيامده اين است كه آيا مسئولان MI6 به آقاي فردوست گفتند بمان ايران يا خودش مانده‌است؛ با چه هدفي و برنامه‌اي او در ايران ماند و ايران را ترك نكرد؟ س: به اين كتاب كه نمي‌شود خيلي تكيه و استناد كرد. ج: بله؛ براي همين هم مي‌گويم كه بايد روي «چيزهاي ننوشته»‌اش كار كرد و آن‌ها را بايد خواند. من اين نظر را نمي‌پذيرم كه انقلاب ايران را امريكايي‌ها يا انگليسي‌ها راه انداختند. اين اعتقاد را ندارم. بلكه انقلاب اسلامي ايران را اصيل و مردمي و تاريخي مي‌دانم. اما در عين حال نمي‌توانم بپذيرم كه امريكا و انگليس و اسرائيل ـ كه آن اندازه در ايران نفوذ داشتند ـ در شرايطي كه انقلاب در حال پيروزي بود، كاري به روند انقلاب نداشتند و آن را به حال خود رها كردند و رفتند. بنابراين، بايد برگرديم بررسي كنيم كه وقتي انقلاب، اجتناب‌ناپذير شد، آن‌ها چه واكنشي‌هايي از خود نشان دادند و چكار كردند. س: آقاي دكتر، اگر اجازه بدهيد اين بحث را جمع كنيم؛ آيا شما با اين نظر موافقيد كه گوآدلوپ تير خلاص نظام پهلوي بود؟ ج: تير خلاص به اين معنا كه كار خروج شاه از ايران قطعي شد. انگليسي‌ها قبلا با خروج شاه از ايران موافق بودند؛ آن‌ها زودتر از آمريكايي‌ها فهميده‌بودند كه شاه ديگر يار شاطر نيست، بلكه بار خاطر است. امريكايي‌ها ديرتر و خيلي ديرتر از انگليس‌ها به اين جمع‌بندي رسيدند كه هيچ چاره‌اي نيست جز اين كه شاه برود و برنامه‌ريزي كردند براي ايران بعد از شاه... س: آقاي دكتر، يك تحليلي هم وجود دارد كه آن را به ديدگاه‌هاي برژينسكي منتسب مي‌كند. اين كه واشنگتن مي‌كوشيد نيروهاي ملي و نيروهاي چپ را به تدريج حذف كند؛ راست‌ترين جريان بيايد و حكومت را در دست بگيرد، چرا كه بيشتر، تأمين‌كنند منافع غرب است. نظر شما در مورد اين تحليل چيست؟ ج: در اوج انقلاب و هنگام پيروزي آن، نيروهاي غيرروحاني، روشنفكران چند گروه بودند؛ غرب قطعاً نمي‌توانست با هيچ‌يك از جريانات ماركسيستي و سنتي يعني حزب توده، چريك‌هاي فدايي و سازمان مجاهدين خلق هيچ نوع همسويي يا اشتراك نظر داشته‌باشد. با نيروهاي معتدل و ميانه‌رو مثل جبهه ملي و نهضت ‌آزادي هم، نه زبان مشترك داشتند و نه امكان همگرايي. اولاً اين نيروها، چه نهضت آزادي و چه جبهه ملي نسبت به دول غربي ( انگلستان و امريكا) به علت دخالت آن‌ها در كودتاي 28 مرداد سال 1332عليه دكتر مصدق، حساسيت‌ داشتند. آنها هم نسبت به اين نيروها موضع داشتند. ثانيا هنوز جنگ سرد ادامه داشت. در دوران جنگ سرد، امريكايي‌ها هيچ‌‌گاه از يك جنبش يا حكومت ملي حمايت كامل نمي‌كردند يا اگر مي‌كردند تا حدي كه در مبارزه عليه كمونيسم مفيد باشند، به نظر امريكا، جنبش‌هاي ملي توانايي كنترل موثر اوضاع سياسي را نداشتند و مملكت را به كمونيست‌ها واگذار مي‌كردند. حرفشان به نظر بنده – از منظر تاريخي، يعني در شرايط جنگ سرد- درست بود. واقعيت اين است كه نيروهاي ملي توانايي اين كه مملكت را به تنهايي اداره كنند- كه دست كمونيست‌ها نيفتد- نداشتند به خصوص كه محور اصلي مبارزه ملي در ايران عليه استعمار انگليس بود و عوامل انگليسي در جنبش چپ ماركسيستي نفوذ كرده بودند و از آن براي تضعيف دولت ملي به شدت سود مي‌جستند. براي جبران اين وضع، لازم بود، جنبش ملي با روحانيون ائتلاف مي‌كرد. خب، در جريان انقلاب، ائتلاف شد و انقلاب پيروز گرديد، اما اين مانع نگراني آمريكا در مورد كمونيست‌ها كه خلأ قدرت بعد از شاه را پر نكنند، نبود. بنابراين وقتي سير مبارزات ملي به نقطه‌اي رسيد كه شاه بايد برود و هزينه سلطنت او براي غرب بسيار بالا شده بود، تنها راه محتمل براي پيش‌گيري خطر كمونيزم، ائتلاف و همكاري ميان ارتش و روحانيان بود. من ذكر اين نكته را لازم مي‌دانم كه در ابتداي انقلاب روحانيون از روشنفكران انعطاف‌ بيشتري از خود نشان دادند؛ پس از پيروزي انقلاب احزاب ملي- من به ياد ندارم- كه روز كارگر را جدي گرفته باشند. جريان‌هاي روشنفكري چپ سنتي البته بيانيه دادند- اما نكته جالب، بيانيه حزب جمهوري اسلامي و دعوت آنها به تظاهرات اول ماه مي بود؛ آن‌ها آمدند و روي موج چپ‌ترين شعارها سوار شدند. روحانيت اين استعداد را هم دارد؛ انعطاف‌پذيري‌شان از ما بيشتر بود. س: آقاي دكتر اين گزينه‌هايي را كه مطرح كرديد به جاي خود محفوظ؛ اما گزينه ارتش چطور مطرح نشد؟ چرا واشنگتن نيامد و به طور مشخص روي ارتش زوم نكرد؟ چرا غرب با يك خشونت شديد موافقت نكرد؟ ج: چرا، زوم كرد من در كتاب خود اسناد برنامه ارتش براي كودتا را آورده‌ام. تلاش آن‌ها خيلي موفق نبود زيرا اگر مي‌خواست روي ارتش براي اعمال خشونت عليه انقلاب فشار بياورد، ارتش متلاشي مي‌شد. برژينسكي موافق با اعمال خشونت و سركوب بود. او در توصيه‌هاي خود به شاه توضيح مي‌دهد كه در قرن نوزدهم، پادشاهاني كه در برابر موج اعتراض‌ها، از سركوب استفاده كردند، باقي مانده‌اند. اما آنها كه مماشات كردند از بين رفتند. وقتي در 17 شهريور آن كشتار در ميدان ژاله اتفاق افتاد، برژينسكي به شاه تبريك گفت. بنابراين مي‌خواستند از ارتش عليه انقلاب استفاده كنند، اردشير زاهدي در ماه‌هاي آخر قبل از انقلاب به ايران آمد و سعي كرد تا كودتايي از نوع كودتاي 28 مرداد تدارك ببيند اما كودتا به چند دليل امكان‌پذير نبود. اول اين كه خود شاه بيمار بود و به علت مصرف داروهايي كه برايش تجويز شده بود و عوارض جانبي آنها، قادر به تصميم‌گيري نبود و هر چه زمان جلوتر مي‌رفت، وضع جسمي و روحي وي بحراني‌تر مي‌شد. شاه سال 1357 به هيچوجه قابل مقايسه با شاه سال 1332 نبود. دوم اين كه شاه به ارتش و خارجي‌ها، از جمله آمريكايي‌ها، اعتماد نداشت. بنابراين در مديريت ارتش، به گونه‌اي عمل كرده بود كه فرماندهان عالي رتبه ارتش عموما با هم در جنگ و جدال و رقابت بودند تا امكان كودتا عليه او را نداشته باشند. سوم اين كه بدنه اصلي ارتش، متاثر از جو عمومي جامعه بود و توسعه و گسترش مبارزات سياسي بر روحيه بدنه ارتش 400 هزار نفري شاه اثر گذاشته بود. چهارم اين كه، از يك زماني (از اواسط سال 1356) نوعي جنگ سياسي ـ رواني عليه ارتش شروع شد. در تيرماه 1356، بعد از انجام مراسم دفن شريعتي در شام، من به عراق و نجف رفتم. درباره بسياري از مسائل از جمله درباره روند رو به رشد مبارزات واين كه در نهايت اين جنبش با ارتش روبروست با آقاي خميني صحبت كردم. بحث من اين بود كه حركت انقلابي، در نهايت با ارتش روبرو خواهد شد. ارزيابي من اين بود كه در تقابل مسلحانه، جنبش شكست مي خورد. بنابراين ما بايد با يك جنگ سياسي ـ رواني ارتش را از درون فلج سازيم و راه آن اين است كه در بيانيه‌ها بدنه ارتش به نافرماني دعوت شود. آقاي خميني اين را پذيرفت و از تير ماه سال1356 به بعد در كمتر بيانيه‌اي است كه ارتشيان و خانواده‌هايشان مورد خطاب قرار نگرفته باشند. اما وقتي آمريكايي‌ها هم به اين جمع‌بندي رسيدند كه شاه ديگر قابل استفاده نيست، همان طور كه اشاره كردم ـ به جاي كودتاي عليه انقلاب، برنامه مقابله‌ي ارتش را به همكاري و همگامي با انقلاب تغيير دادند. هايزر به ايران آمد كه به ارتش بگويد، وقتي شاه مي‌رود شما دست به خشونت نزنيد. بعضي‌ها مي‌گويند، هايزر آمد كه ارتش جلوي انقلاب نايستد و انقلاب پيروز شود. در حالي كه به نظر من اين گونه نبود؛ هايزر آمد و گفت كه اگر ارتش جلوي انقلاب بايستد و با انقلاب درگير شود متلاشي مي‌شود. اين تحليلي از ديد واقع‌گرايي بود و نه يك موضع سياسي. س: در تغيير نظام سياسي و تبديل نظام سلطنتي به جمهوري اسلامي، آيا اين جابجايي- از نظر شما، هم به عنوان روشنفكري كه درگير بحث‌هاي انقلاب بود و هم به مثابه يك چهره‌ي مؤثر در پيروزي آن- تنها گزينه‌ي ممكن بود، يا جمهوري اسلامي تنها جايگزين نظام سلطنتي بود؟ به علت‌هايي اين اتفاق خود به خود رخ داد؛ نظر شما چيست؟ آيا بحث جمهوري دمكراتيك اسلامي يا جمهوري خالص، اين‌ها در ذيل و سايه‌ي آن فرمان اصلي رهبر فقيد انقلاب، امكان طرح و تحقيق نداشت؟ ج: به نظر من يك رابطه و هم‌كنشي متقابل وجود داشت. شعار آزادي، استقلال، حكومت اسلامي را مردم دادند. اولين بار هم در تظاهرات محرم، تاسوعا- عاشوراي آن سال، اين شعار مطرح شد؛ شعار از بيرون نيامده‌بود. اين از آقاي خميني نيامده‌بود. آقاي خميني در بيانيه‌هايش گفته‌بود كه مردم سلطنت را نمي‌خواهند و خيلي مبهم و كلي گفته‌بود كه مردم حكومت اسلامي مي‌خواهند، ولي دقيق معلوم نبود كه چه مي‌خواهند. مردم ابتدا گفتند آزادي، استقلال حكومت اسلامي. بعد در فرآيند تحولات از يك زمان به بعد شعار آزادي، استقلال و جمهوري اسلامي مطرح مي‌شد. هيچ‌كس و هيچ حزب و گروهي هم نگفت چرا جمهوري اسلامي و چرا جمهوري خالص، نه؟! اسناد آن سال‌ها را نگاه كنيد؛ هيچ گروهي و حزبي نمي‌گفت، جمهوري خالص و ناب مي‌خواهيم. وقتي مردم گفتند جمهوري اسلامي، طبيعي است كه آقاي خميني هم ‌گفت، جمهوري اسلامي. س: از جهت مضمون نظام چطور؟ ج: هيچ كس نمي‌دانست يا نمي‌گفت كه محتواي جمهوري اسلامي چيست؟ اگر گفته مي‌شد جمهوري خالص، باز كسي نمي‌دانست محتواي آن چيست. تنها چيزي كه ملت مي‌خواست و همه گروه‌ها در آن اتفاق نظر داشتند، حذف سلطنت از قانون اساسي بود. بنابراين تنها راه همان بود كه در برنامه سياسي براي رهبر فقيد انقلاب نوشته بودم و آن تدوين قانون اساسي جديد بود. بنابراين تنها راه تعريف مفهوم و مضمون نظام آينده، يا جمهوريت، چه اسلامي چه بدون اسلامي برمي‌گشت به تدوين قانون اساسي‌. خب، در پاريس، همه سؤال مي‌كردند اين جمهوري اسلامي كه شما مي‌خواهيد، چيست؟ از آقاي خميني سؤال كردند، ايشان گفت، جمهوري مورد نظر ما همين است كه شما در فرانسه داريد، ولي مال ما اسلامي است. خب اين كافي نبود. براي پاسخ به اين سئوال دو آلترناتيو داشتيم ؛ يك گزينه اين بود كه سميناري ترتيب دهيم كه در پاريس يا تهران برگزار شود و همه‌ي صاحب‌نظران بيانيد و بگويند جمهوري خالص يا جمهوري دموكراتيك اسلامي يا جمهوري اسلامي يعني چه. اين راه‌ حل مطرح شد ، اما ما ديديم كه با اتخاذ چنين راه‌حلي وارد يك باتلاق مي‌شويم؛ من با يك ديد پراگماتيستي نظر دادم كه ما يك قانون اساسي جديد مي‌نويسيم كه خود تعريف جمهوري اسلامي خواهد بود، هر كس اين قانون اساسي را قبول كند يعني جمهوري اسلامي را تعريف كرده‌است. مضمون نظري هر نظامي را قانون اساسي آن نظام تعيين مي‌كند. آقاي خميني از اين پيشنهاد به شدت استقبال كرد. از همان پاريس قرار شد كار شروع شود؛ آقاي حبيبي را صدا كرديم. دكتر حبيبي شروع كرد به جمع‌آوري منابع و نوشتن، ولي تمام نشد، خيلي هم پيش نرفت؛ دكتر حبيبي در اين جور كارها خيلي شتاب‌زده و سريع نيست. تا آمديم به ايران. وقتي آمديم ايران تدوين قانون اساسي، كه حالا جزء وظايف دولت موقت هم تعيين شده بود، زير نظر دكتر سحابي، كه وزير مشاور در طرح‌هاي انقلاب بود، ادامه يافت. آقايان دكتر كاتوزيان و دكتر صدر حاج‌سيد جوادي، مرحوم فتح‌الله بني‌صدر و چند نفر ديگر، پيش‌نويس را نوشتند. پيش‌نويس در دولت، مطرح و تصويب شد و به شوراي انقلاب رفت و خيلي هم تغييرنكرد. محتوا و مضمون آن نيز كاملا دمكراتيك و واقع‌بينانه بود. س: كه بعد اتفاقات بعدي رخ مي‌دهد و قانون اساسي به شكل ديگري تصويب مي‌شود. ج: بله، بعد اتفاقات ديگري به وقوع پيوست و تغييرات اساسي ساختاري در آن قانون داده شد. س: در آسيب‌شناسي آن اتفاقاتي كه رخ داد- تا آن جا كه من اطلاع دارم-جنابعالي دو نقد را وارد مي‌دانيد، يكي اين كه انقلاب سريع به پيروزي رسيد و ديگر اين كه جايگزين طراحي‌شده و دقيقي براي نظام قبلي وجود نداشت؛ درست است؟ ج: بله؛ الآن كه به گذشته نگاه مي‌كنم نخستين نقدي كه به نظرم مي‌رسد اين است كه ما (همه كساني كه در انقلاب فعال بودند) پيرامون آن چيزي كه نمي‌خواستيم متحد بوديم. از روشنفكران چپ گرفته تا مسلمانان سنتي، همه، اصل را بر سقوط شاه گذاشته‌بودند. همه عاشق سقوط شاه يعني استبداد، بوديم. سال‌هاي سال عليه استبداد مبارزه كرديم. براي همين خيلي چيزها را كه بايد مي‌ديديم، نديديم. براي همين است كه من به نسل جديد جوان مي‌گويم شما حواستان جمع باشد اول چيزي را كه مي‌خواهيد تعريف كنيد و بر سر آن توافق كنيد نه چيزي را كه نمي‌خواهيد. نقد دوم هم اين است كه انقلاب زود پيروز شد. نپخته و خام بود. يك بچه سه‌ماهه ناقص بود كه روي دست صاحبانش، ملت ماند؛ تنها كسي كه مي‌گفت زود و نرسيده است، مرحوم بازرگان بود. از همه دوستان حتي يك نفر هم نبود كه بگويد، آقا چرا اين قدر عجله؟ چرا اينقدر زود؟ آقا صبر كنيد! س: همه براي بيعت آمدند، حتي آقاي سنجابي آن اعلاميه سه‌ماده‌اي را داد و ... ج: بله؛ ولي بازرگان مي‌گفت نه. وقتي ايشان آمد به نوفل لوشاتو، و بعد از 17 سال همديگر را مي‌ديديم ما ساعت‌ها با هم صحبت كرديم.... س: مي‌گفت نه، يعني چه؟ ج: مي‌گفت، زود است، آمادگي نداريم. مي‌گفت، چه كسي مي‌خواهد اين مملكت را اداره كند؟ با كدام امكانات؟ چرا مي‌خواهيم خودمان و ملت را گول بزنيم؟ مرحوم بازرگان در اواخر سال 56 نامه‌اي براي آقاي خميني به نجف فرستاد- كپي اين نامه را هم براي من فرستاد، كه آن را بعد از انقلاب به مرحوم نجاتي دادم و او هم نامه را در كتابش چاپ كرد- بازرگان در اين نامه چهار مرحله را براي مبارزات تا نيل به هدف توضيح مي‌دهد، و اين كه بايد مرحله به مرحله حركت كنيم و پيش برويم. در آخرين مرحله بگوييم جمهوري اسلامي. اما در مرحله اول مي‌گفت حالا كه اين‌ها مي‌گويند آزادي مي‌دهيم و انتخابات آزاد برگزار مي‌كنيم از اين فضاي باز استفاده كنيم در انتخابات شركت كنيم و كمي خودمان را آماده كنيم و بعد به سراغ مراحل ديگر برويم. بازرگان علاوه بر نامه‌اي كه قبلا فرستاده بود در ديدار با آقاي خميني در نوفل‌لوشاتو به صراحت اين حرف‌ها را زد. اما آقاي خميني نپذيرفت و گفت، اگر احساسات مردم فروكش كند چگونه مي‌خواهيد آن‌ها را دوباره به صحنه بياوريد. كه البته اين نكته قابل تأملي بود. واقعيت اين است كه حوادثي در انقلاب رخ داد و خيلي چيزها را به همه‌ي رهبران انقلاب تحميل كرد. يك نكته ديگر را هم قابل ذكر مي‌دانم، هرچند آقاي خميني در پاريس مطلب غيرشفافي نگفت و آنچه را در مصاحبه‌ها و سخنراني‌ها بيان داشت مورد قبول همگان بود. ولي در مقام مقايسه مي‌توان گفت «آقاي خميني دوره مكه» با «آقاي خميني دوران مدينه» متفاوت شد. س: آقاي دكتر، نگراني‌هاي شما در مورد سرنوشت انقلاب از چه هنگام جدي و عميق شد؟ ج: از همان اوايل. حتي در همان نوفل‌لوشاتو مشاهده برخي رفتارها، اعم از روحانيان يا غيرروحانيان نگران‌كننده بود. بعد از تشكيل دولت موقت حوادث و موضع‌گيري‌ها، بر نگراني‌هايم افزود. تضاد در ديدگاه‌ها شديد بود. به عنوان مثال، مرحوم دكتر بهشتي بحث ديكتاتوري صلّحا را مطرح كرد. من در سال 58 كه مسئول كيهان بودم در يكي از يادداشت‌هاي سردبير تحت عنوان "در دفاع از قانون اساسي" آن نظر را نقد كردم و گفتم كه اين واژه پارادوكسيكال است؛ هيچ ديكتاتوري صالح نيست و هيچ صالحي ديكتاتور نيست. به نظر من، نمي‌توانيم حوادث انقلاب را بدون نقد اساسي روشنفكران تحليل كنيم. من بايد به صراحت بگويم كه روشنفكران ايران نتوانستند جايگاه تاريخي و رسالت اصلي خودشان را در آن مقطع حساس تشخيص دهند. بعضي‌ها آن چنان حرف‌هايي زدند كه " سرود ياد مستان" دادند. اين باعث تأسف است كه كانديداي حزب توده براي انتخابات رياست جمهوري آقاي شيخ صادق خلخالي بود. انقلابي پيروز شده‌است و علي‌الاصول روشنفكران- حتي چپ‌ترين آن ها- بايد به مهندس بازرگان نزديك‌تر باشند تا آقاي خلخالي. ولي واقعيت چيز ديگري است. ما در پاريس بوديم، برادر عزيزي (از مبارزان ملي و اسلامي) براي آيت‌الله خميني نامه‌اي نوشته‌بود در پانزده صفحه A5 و ضمن تجليل از رهبري قاطع امام، به شدت از مهندس بازرگان نه فقط انتقاد كرده بود بلكه اتهامات بسيار بدي به او وارد ساخته بود. بعد از انقلاب مي‌بينيم مديرعامل صدا و سيما يك نوع رفتار مي‌كند، وزير ديگري يك جور ديگر، و وزير ديگر به گونه‌اي ديگر، همه در تقابل با بازرگان. ( آقاي خميني روي يكي از وزرا حساس شده بود و به مهندس بازرگان اصرار مي‌كرد كه بايد استعفا بدهد. مهندس بازرگان مقاومت مي‌كرد. اما آقاي خميني گفت، اگر استعفا ندهد دستور مي‌دهم او را به وزارتخانه راه ندهند. آن وزير محترم، پس از قبول استعفاي اجباري، طي نامه‌اي سرگشاده به رهبر انقلاب با مضمون اعتراض به دولت موقت استعفا داد!).... در هر حال از جانب ديگر، ما آرام آرام ديديم كه آقايان روحانيان عضو شوراي انقلاب هم، سازهاي ديگري مي‌زنند. در جلسه بزرگي در قم كه همه بودند (آقايان طالقاني، بازرگان، سحابي، بني‌صدر، قطب‌زاده، بهشتي، هاشمي رفسنجاني، خامنه‌اي و ...) آقايان مي‌گفتند كه ما مي‌خواهيم همان قانون اساسي را كه دولت موقت امضا كرده‌است به رفراندوم بگذاريم. س: كدام آقايان؟ ج: اعضاي حزب جمهوري اسلامي. البته بعضي از دوستان غيرروحاني هم ( بني‌صدر و و مهندس سحابي) مي‌گفتند همين را به رفراندوم بگذاريم. ولي ما (مهندس بازرگان، دكتر سحابي، آيت‌الله طالقاني، و بنده) مي‌گفتيم نه، بايد پيش‌نويس به مجلس مؤسسان برود. اما چرا ما زير بار نمي‌رفتيم دلايلي داشتيم. در وسط گفتگو بود كه آقاي بهشتي گفت " آقا شما چرا اين قدر جوش مي‌زنيد؟ حال چه كسي مي‌خواهد اين قانون اساسي را اجرا كند. ما بايد بيست سال مملكت را اداره كنيم تا مردم آمادگي پيدا كنند". توجه كنيد كه يك قانون اساسي نيم‌بند خيلي راحت‌تر كنار گذاشته مي‌شد. قانون اساسي فعلي، كه توسط مجلس خبرگان، كه اكثريت آن در دست روحانيان بود، و هر تغييري خواستند در آن پيش‌نويس تهيه شده توسط دولت موقت دادند، امروز به راحتي نقض مي‌گردد. اگر آن پيش نويس به رفراندوم گذاشته مي‌شد، امروز بعد از 20 سال، به بهانه اين كه پيش‌نويس توسط ليبرال‌ها تهيه شده است به كلي ناديده گرفته مي‌شد. خصوصا اين كه در جريان انقلاب سفيد شاه، يكي از دلايل مخالفت با رفراندوم شاه اين بود كه براي 6 اصل يك جواب آري يا نه مي‌خواست. درحالي كه ممكن بود مردم به بعضي از اصول آن راي موافق بدهند با اصول ديگر مخالف باشند. حالا بعد از انقلاب آقايان مي‌خواستند 76 اصل را با يك آري يا نه راي بگيرند!! ما متوجه منظور آقايان شديم. علاوه بر اينها آقاي بهشتي صريحاً مي‌گفت ما در اسلام شورا نداريم، شور داريم. مي‌دانيد كه شورا يك نهاد است ولي شور يك روند. آقاي بهشتي صريح مي‌گفت، آقاي خميني اميرالمؤمنين است؛ با يك عده‌اي مشورت مي‌كند، نظرشان را مي‌گيرد، با هر كس كه صلاح بداند مشورت مي‌كند، نظرات آنان را اگر خواست اجرا مي‌كند، نخواست هم، كار خودش را مي‌كند. برخي هم به صراحت گفتند كه ما در اسلام، انتخابات و پارلمان نداريم؛ ما حكومت اسلامي مي‌خواستيم، امام رهبر انقلاب و اميرالمومنين است، وزير و والي تعيين كند و هر كس خوب كار كرد بماند و هر كس بد كار كرد معزول گردد. قانون اساسي، انتخابات، مجلس را شماها مطرح كرديد و روي دست ما گذاشته‌ايد. البته مي‌بينيم كه اكنون و بعد از 25 سال در جريان انتخابات مجلس هفتم همان چيزي را كه مي‌خواستند انجام دادند. س: يعني شما از سال 58 متوجه شديد كه جرياني كه دمكرات نيست، دارد خودش را نمايان مي‌كند؟ ج: بله؛ تقابل دو جريان از همان روزهاي اول بعد از پيروزي آغاز شد. شيخ صادق خلخالي در خاطرات خود از آنچه در همان روز اول اتفاق افتاد، به كودتا تعبير كرده است. در خرداد 58 مرحوم مهندس بازرگان نامه‌اي را از طرف دولت موقت براي آقاي خميني فرستاد كه در آن ضمن انتقاد از وضع موجود و بيان اختلاف‌نظر ميان دولت موقت و شوراي انقلاب، نوشت، اين آقايان (روحانيان) در همه‌ي كارها دخالت مي‌كنند. ما مي‌گوييم اين كه نمي‌شود. يا بگذاريد دولت موقت كارش را بكند يا بياييد و خود شما دولت بشويد. آقايان هاشمي و خامنه‌اي پذيرفتند كه بيايند و در دولت موقت فعاليت كنند. اما آقاي بهشتي مخالف بود و مي‌گفت نه؛ ما نبايد به دولت برويم. چون رهبري انقلاب با آقاي خميني است دولت و قدرت را ما بايد در دست داشته‌باشيم- با همين لفظ- گفتيم، اگر قدرت را مي‌خواهيد بايد كشور را هم اداره كنيد. گفت، نه، ما نبايد مسئوليت بپذيريم. گفت ما بايد عده‌اي جوان فداكار را بياوريم و در رأس كارها بگذاريم و اداره‌اشان كنيم (همين كاري كه الآن هم آقايان دارند انجام مي‌دهند و مجلس هماني شد كه مي‌خواستند). به ايشان گفتم، آقاي دكتر بهشتي هيچ آدم با‌ارزشي نمي‌آيد خودش را در اين رابطه با شما قرار دهد. شما، سه گروه را جذب مي‌كنيد، يا آدم‌هاي ساده و صادق ولي ناتوان از انجام كار، يا آدم‌هاي هفت‌خط و سوء‌استفاده‌ گر كه براي منافع خودشان دنبال شما راه مي‌افتند و يا عناصر نفوذي. اين خرداد 58 بود. س: و از آن جا، منجر به استعفاي دولت موقت شد؟ ج: بله، منجر به اين شد كه آرام آرام فهميديم نمي‌توانيم با آن‌ها كار كنيم و بايد كنار برويم. ما كاره‌اي نبوديم. قدرت دست آقاي خميني بود و آنها هم مجري نظرات. اين را بايد بفهميم. البته، جريان‌هايي هم بودند كه مي‌خواستند نظام جديد پا نگيرد، اقتدارحاكمان را برهم بريزند و حكومت را دچار تشتت كنند. اين را به خصوص در جريان دو اشغال سفارت آمريكا و روند تحولات بعدي شاهد هستيم. ببينيد، فردوست در كتاب خود وجود شبكه‌اي را توضيح مي‌دهد كه شخصي به نام سرهنگ ماهوتيان مسئول آن بوده است و ميليون‌ها دلار پول نقد و مقادير زيادي طلا و اسلحه در اختيار داشته‌است. به اين منظور كه اگر روزي روس‌ها به شمال كشور حمله كردند و دولت مركزي نتوانست مقاومت كند اين‌ شبكه نيروي مردم را در پشت جبهه بسيج و در برابر روس‌ها بايستد. انقلاب پيروز شد. شاه رفت. اما من مي‌گويم اين شبكه كجا رفت؟ و چه شد؟ در گروگان‌گيري هم برخي مي‌خواستند كار را از دست نه فقط دولت موقت بلكه همه خارج كنند. برداشت من اين بود كه جرياني مي‌خواست از درون، دولت و قدرت را تصاحب كنند، نه اين كه بگويند آقاي خميني شما اين‌ها را معزول كنيد. وگرنه عزل دولت كاري نداشت؛ شوراي انقلاب وجود داشت و به آقاي خميني مي‌گفتند خصوصا كه آقاي مهندس بازرگان چندين بار استعفا داده بود، اما نپذيرفتند. س: در واقع شما دگرديسي نظام جمهوري اسلامي و در واقع روند كه منجر به وقايع بعدي شد را از سال 60 نمي‌دانيد بلكه از سال 58 تحليل مي‌كنيد؟ ج: بله؛ من تكوين وضع جديد را از اوايل سال 58 مي‌بينم. به همين دليل هم، رفتيم و گفتيم كه ما نمي‌توانيم. البته ما هم خطاهايي داشته‌ايم اگر قرار به انتقاد باشد، برنامه سياسي آقاي خميني را من خودم نوشتم، به خط من است. ايشان هم اصلاحات كردند؛ هنوز هم اصلش پيش من است. اين كه ما دو نهاد در نظر گرفتيم (شوراي انقلاب و دولت موقت) اشتباهي استراتژيك بود؛ ما نبايد مي‌پذيرفتيم يك شوراي انقلاب وجود داشته‌باشد و يك دولت موقت. ما آمديم شوراي انقلاب درست كرديم و گفتيم، شوراي انقلاب، قوه مقننه‌ي موقت باشد. اما رهبران حزب جمهوري اسلامي كه اكثريت را در شوراي انقلاب كسب كرده‌بودند. قبول نداشتند كه فقط مجلس يا قوه مقننه باشند. در حالي كه ما طبق قانوني كه تصويب كرده‌بوديم عمل مي‌كرديم آنها عمل نمي‌كردند. علاوه بر آن چه گفته شد كه در همه‌ي كارها دخالت مي‌كردند، اختلاف نظرهاي جدي ديگري هم وجود داشت مثلاً همان اوايل مرحوم بهشتي گفت- طي همين مباحث شوراي انقلاب - كه چرا شما دائم مي‌گوييد ما نيرو نداريم، آدم نداريم. اين آقاي كيانوري آمده‌بود پيش من و داستاني را تعريف كرد، كه اعضاي كميته مركزي حزب بلشويك رفتند پيش لنين- بعد از انقلاب- و گفتند، مي‌خواهيم براي بانك مركزي، يكي را بگذاريم اما كسي را نداريم. لنين گفت، كسي را نداريم يعني چه؟ سپس شخصي را كه در آبدارخانه كار مي‌كرد ، صدا زد؛ حكم به او داد كه برو بانك مركزي. آن وقت اين را آقاي بهشتي به نقل از كيانوري تعريف كرد؛ البته بهشتي زنده‌ نماند ببيند كه وضع چه شد و اين رويكرد چه نتايج درازمدتي داشت. س: متأسفانه روشنفكران بسيار عزيزي هم اين را گفتند، حتي زنده‌ياد آيت‌الله طالقاني مي‌گفت، اگر من باشم، پاسبان را در سِمت رئيس‌ شهرباني مي‌گذارم. ج: چپ‌روي، چپ‌روي؛ همين‌هاست كه مي‌گويم بايد نقد كنيم. روشنفكران ما بايد خودشان را نقد كنند... ببينيد، در ميان همه‌ي شخصيت‌هاي سياسي كه من در نيم قرن گذشته با آن‌ها ارتباط داشتم، آقاي خميني از همه زيرك‌تر بود. حالا آقاي خميني در قم نشسته‌است و مي‌بيند كه فلان وزير كه قرار بود به فلان دليلي استعفا بدهد به بهانه ديگري استعفا مي‌دهد. وزير ديگر جوري ديگر مي‌گويد، آن روشنفكر در سرمقاله‌ي روزنامه‌ي خود، ديكتاتوري را لازم مي‌داند. وقتي مرحوم مهندس بازرگان در ميزان مقاله‌اي نوشت كه مگر اختناق شاخ و دم دارد؛ جواب مي‌دهند، بله! بعد از پيروزي انقلاب ديكتاتوري ضروري است و جنگ عليه ليبراليسم را راه مي‌اندازند. حالا آن رهبر تيزهوش و كاريزما، پيش خود مي‌‌گويد، من مملكت را بدهم به‌دست اين روشنفكراني كه احترام دوستي‌هاي 40 ساله با همديگر را هم ندارند؟ آقاي خميني مي‌خواهد انقلاب را حفظ كند. اين طرف روشنفكراني هستند كه با هم اين دعواها را دارند و همديگر را تكه‌تكه مي‌كنند. از آن طرف در تهران تنها سه‌هزار تا مسجد وجود دارد. هر مسجد يك آخوند دارد و اگر قرار باشد مردم به خيابان بيايند، هر آخوند اگر با 50 تا بچه محل و مريدهايش راه ‌بيفتد، مي‌شود 150 هزار نفر. حالا روشنفكران چند نفر را مي‌توانستند بياورند؟ آقاي خميني با خود مي‌گويد، پس بايد رعايت حال روحانيان- ولو مرتجع- را كرد. اشتباهات ما روشنفكران زياد بوده است. س: به عنوان پرسش آخر، آقاي دكتر! به نظر مي‌رسد كه شما اگرچه بر اصالت انقلاب تأكيد مي‌كنيد اما معتقد به نقد از درون هستيد و درعين حال- هم‌زمان- بر " توطئه" خارجي هم تأكيد مي‌ورزيد. ج: بله؛ من انقلاب ايران را اصيل مي‌دانم ولي اين باور به اين معني نيست كه آن‌ها (خارجي‌ها) موش‌ خودشان را نداونند. من به تئوري توطئه اعتقاد ندارم. اما در عين حال نمي‌توانم ساده‌لوحي كنم و بگويم "ان‌شاء‌الله گربه" است. من معتقدم هنگامي كه امريكايي‌ها، اسرائيلي‌ها و انگليسي‌ها ديدند كه در جريان انقلاب باخته‌اند، تلاش كردند كه همه چيز را از دست ندهند و لذا برنامه ريختند و از درون تأثير گذاشتند. همين آقاي فردوست كه اشاره كردم، بعد از انقلاب كجا بود و چه مي‌كرد؟ يك چنين شخصيت برجسته‌اي با ما در تماس نبود، با دولت موقت در تماس نبود. پس بعد از انقلاب كجا بود و با چه كساني تماس داشته‌است و براي انجام چه برنامه‌اي؟ اتفاقاتي در جريان انقلاب و تكوين نظام به وقوع پيوست كه ما را به فكر وامي‌دارد. اين اتفاقات گاهي بسيار معنادار است و شائبه دخالت و توطئه خارجي را تقويت مي‌كند من يك نمونه را ذكر مي‌كنم. چند روز بعد از گروگانگيري در تهران، ياسر عرفات از بيروت اعلام كرد اگر دولت آمريكا از وي بخواهد، او براي حل گروگانگيري و ميانجي‌گري بين ايران و آمريكا به تهران سفر خواهد كرد. روابط ياسر عرفات با رهبري انقلاب بسيار حسنه و نزديك بود. او از اين موقعيت مي‌خواست استفاده كند تا آمريكا، ساف را به رسميت بشناسد. اما در كمتر از 24 ساعت بعد از اين سخنان ياسر عرفات در بيروت، بيانيه‌اي به نام دفتر امام عليه عرفات منتشر شد كه حاوي بدترين حملات به ياسر عرفات بود. انتشار اين بيانيه غيرمنتظره بود. زيرا به فرض اين كه ايران مايل نبود ساف در اين كار دخالت نمايد، مي‌توانست كمي صبر كند. اگر كارتر، ساف را به رسميت مي‌شناخت و از ياسر عرفات درخواست مداخله و وساطت مي‌كرد و اگر ياسر عرفات به تهران مي‌آمد، نظر مخالف خود را به او ابلاغ مي‌كرد. در اين صورت فلسطيني‌ها يك امتياز از آمريكا گرفته بودند. اگر چه معلوم نبود كه دولت كارتر حاضر به چنين اقدامي و دادن امتيازي به فلسطيني‌ها بشود اما صدور اين بيانيه، درهر حال دخالت فلسطيني‌ها را بلاموضوع كرد. اما اگر كارتر، به هر دليلي و با هر انگيزه‌اي، به‌خصوص در سال انتخابات رياست جمهوري براي حل مشكل گروگانگيري اين امتياز را به فلسطيني‌ها مي‌داد، چه كسي از آن زيان مي‌برد؟ ايران، آمريكا يا اسرائيل؟ مثال ديگر، ماجراي سفر مك‌فارلين و خريد اسلحه از امريكا، و افشا شدن و لو رفتن آن است. آيا اسرائيلي‌ها در افشاي سفر مك‌فارلين به ايران دخالت نداشتند؟ آيا آن‌ها منافعي در خطرافتاده داشتند؟ بررسي منابع تاريخي- و از جمله گزارش كميسيون تاوِر (در سناي ايالات متحده)- ما را در چنين مواردي، آگاه‌تر مي‌كند. البته ما نياز به زمان داريم تا امكان طرح همه‌ي زواياي تاريك و مكتوم تاريخ معاصر، و تحليل صحيح تحولات انقلاب و بعد از آن فراهم آيد. انقلابي كه- به گمان من- روند سامان يافتن و تبديل آن به يك نظام از سال 58 متفاوت شد و شكلي معنادار و متفاوتي به خود گرفت... براي مطالعه ابتدايي در مورد كنفرانس گوآدلوپ، رجوع كنيد به تاريخ سياسي بيست و پنج ساله ايران، نوشته سرهنگ غلامرضا نجاتي، از انتشارات رسا، جلد دوم، ص 213 تا 225، و همچنين، آخرين تلاش‌ها در آخرين روزها، نوشته دكتر ابراهيم يزدي، از انتشارات قلم، ص 184 تا 200 و ديگر منابع.
link to original article

فاطی کماندوها - مطلبی خواندنی از وب لاگ زیتون!!

شب بود، خیابان بود، زمستان بود...
1- شب بود، خیابان بود، زمستان بودبوران بود ، سرمای فراوان بود... نه... نمی خوام شعر فریدون فرخزادو بخونم... می‌خوام یه خاطره‌ از چند شب پیش بنویسم.... کلاه بر سر و شال از سوز سرما و برف پیچیده بر دور گردن و دهان و دماغ، از سمت شرق خیابون می‌رفتم به سمت جنوب که ناگهان بنز نیروی انتظامی با سرعت از پایین اومد و درست کنار من توقف کرد. مرد مأموری که کنار راننده نشسته بود عین عقاب از ماشین پیاده شد و دوید.بی‌اختبار ایستادم. اومده منو بگیره؟ سرمو که بالا آوردم یه دونه برف رفت تو چشمم. برای یک لحظه چشمم بسته شد... چشم که باز کردم دیدم مأمور کنار من نایستاده و هنوز می‌دوه به طرفی که دو دختر چهارده پانزده ساله سر به پایین از سوز سرما، برعکس راه من ، از طرف پایین به طرف بالای خیابان می‌رفتند. به دخترها نگاه کردم. کیف پر از کتاب، کلاسوراشون و طرز تندتند راه رفتنشون نشون می‌داد از کلاس تقویتی برگشتن که همون نزدیکی‌ها بود. هر دو مقنعه مشکی سرشون بود و پالتویی نه چندان کوتاه. گیرم پالتوی یکیشون یک وجب بالاتر از زانو بود. گیرم به اندازه‌ی وجب شیر‌علی‌قصاب. اما شلوارش گشاد و بلند بود. یعنی اونقدر این دو لاغربودن و هیکلشون دخترونه بود که نمی‌شد هیچ ‌جور وصله‌ی تبرج روشون چسبوند. حتی یه کم هم آرایش نداشتن و وقتی از نزدیک دیدمشون حتی زیر ابرو برنداشته بودن. ولی بی‌نهایت زیبا بودن و معصوم. به ماشین پلیس نگاه کردم، دو فاطی کوماندو از در عقب ماشین پیاده شده بودند و منتظر شکارشون بودن.من متوجه نشدم توی این برف و بوران و تو این تاریکی شب چطور این دختر رو دیده بودن. از رنگ شلوار جین آبی روشنش؟ از کجا این طفلی‌ها رو تعقیب کرده بودن؟ جلو کلاس تقویتی کشیک کشیده بودن و دنبال طعمه تا اینجا اومده بودن که خلوت‌تره؟ باید کاری کنم! مرد دو دختر رو به زور کنار ماشین آورد. من هم رفتم جلو. دو دختر مثل دو جوجه می‌لرزیدن. از سرما یا از ترس یا از هر دو...خواستم با عصبانیت بگم زنیکه‌ی احمق! از دهنم به مهربونی دراومد: خواهر! این که لباسش هیچ عیبی نداره!خواهر زینب دختر پالتو کوتاه رو هل می‌داد توی ماشین و دختر انگار که یخ زده بود. با التماس به دهن من خیره شد. گفتم: خانوم جون! الان ساعت نُه ِ شبه بذار اینا برن خونه‌شون. الان خانواده‌شون نگرانشون می‌شن. لباسشون که پوشیده‌ست! جاییشون که معلوم نیست! شلوارشم هم که گشاده. زینب با عصبانیت پالتوی دختر رو با دست کشید و داد زد: تو اینو می‌گی خوبه!!! دوباره دختر رو هل داد تو: به تو می‌گم برو تو، نذار دستم روت بلند شه. گفتم ای وای چی می‌‌گی خانوم؟ عین برگ گلن! زینب عصبانی‌تر شد: تو رو سننه! به تو چه اصلا؟دخترا با نگاه التماس‌آلودی نگاهم می‌کردن. هر چه با زینب حرف زدم فایده‌ای نداشت. گفت: باید ببرم آدمشون کنم. گفتم: خانوم جون،‌ اینا آدمن! خواستم بگم عین بچه‌هاتن اینا، ‌گفتم بذار یه کم احساس جوونی کنه بلکه دلش به رحم بیاد. - فکر کن اینا خواهر کوچکتن. ببین چقدر معصومن!- من می‌کشتمشون اگه خواهرای جلفی مثل اینا داشتم! تازه تو خودت هم که کلی مسئله داری. کلاه شال سرته! پالتوت چرا دکمه‌هاش تا پایین نیست؟- خانم عزیز اگه پالتو تا پایین دکمه داشت چه‌جوری از روی جوی آب بپرم؟- بسه دیگه! برام بلبل‌زبونی نکن عوضی!زنیکه به من گفت عوضی!می‌دونستم جا ندارن که منو ببرن. طعمه‌شونو انتخاب کرده بودن! مرد حدود شصت‌ ساله‌ و سفید مویی به جمعمون اضافه شد. پشتیبانی داد زد خانوم مگه اینا چشونه؟ بذار برن. من ضمانتشون رو می‌کنم!فاطی‌کماندو دوست زینب اومد جلو و دهنشو عین .... باز کرد. آقا شلوغش نکن! تو کی هستی که بخوای ضمانت اینا رو بکنی؟! برو اونور بذار باد بیار! وگرنه خودت رو هم می‌بریم. مرد لا‌الله الا اللهی گفت...مرد مأمور کاری نمی‌کرد. فقط مواظب بود دخترا در نرن. اما بیچاره شوکه شده بودن و هیچ حرکتی نمی‌کردن.زینب به فاطی گفت بره عقب سوار شه، سقلمه‌ای به پهلوی دخترک زد و گفت:- سوار شو! اگه نشی همچین می‌زنم تو دهنت پر خون شه و دندونات بریزه تو دهنت.اگه یه نفر دیگه مث اینا(من و اون مرد رو نشون داد) جمع شن نعشت می‌رسه کلانتری ها... دختر از ترسش دولا شد که سوار ماشین شه بدون اینکه بتونه حتی یه کلمه حرف بزنه. اما هنوز داشت منو نگاه می‌کرد که آیا می‌تونم براش کاری کنم. دلم ریش شد.داد زدم سوار نشو دختر جون... خانم اینا رو از این سن کم کلانتری نبر! برای خودتون بد می‌شه! ببین کی گفتم... نذار براشون این مسائل عادی بشه.منظورمو گرفتن همه. زینب و فاطی هر دو با غیض بهم گفتن خفه‌شو ....! تو دلم گفتم خودتون خفه شید ....ها !-اقلا بذارید یه زنگ بزنه به مادرش. دختر جون شماره‌خونتونو بلند بهم بگو! دختر اومد بگه که زینب عین قرقی نشست کنارش و فحشی به من دادو دستور حرکت داد. ماشین تو اون برف پرگاز حرکت کرد.دوستش مات برجای مونده بود. نبردنش که جاشون تنگ نشه وگرنه اینم می‌بردن. - شماره‌شونو داری همین الان به خونه‌شون زنگ بزنیم؟- نه تازه تو کلاس باهاش آشنا شدم. مسیرمون تا یه مقدار با هم بود. نه شماره‌شو دارم و نه آدرسشو... و غمگین رفت...مرد هم سری تکون داد و فحشی داد و رفت.من مونده بودم که گناه دخترک چی بود؟ گناه همه‌ی دخترکان خوب و زیبای مملکتم چیه که برای هر چیز کوچک معمولی و عادی باید حساب پس بدن!آیا این دختر برای چند روز آینده فکرش آزاده برای درس خوندن؟ و فکر می‌کردم به کینه‌ای که در سینه‌ی این دختران رشد می‌کنه... و به این مأموران به ظاهر معذور! تا چقدر آدم می‌تونه در مأموریت‌هاش معذور باشه...
2- آیا این تأیید نکردن صلاحیت اصلاح‌طلب‌ها باعث می‌شه که بالاخره تصمیم بگیرن اصلاح‌نطلب بشن و فکر کنن که حکومت فعلی ایران اصولا قابل اصلاح نیست!؟
3- امروز داشتم فکر می‌کردم تموم خصوصیاتی که یه منجی موعود داره به طور کاملش در احمدی‌نژاد هست!یعنی ممکنه واقعا امام زمان ظهور کرده و ما نمی‌دونیم؟پ.ن.گفته بودن منجی سوار خر میاد. احمدی‌نژاد هم که سوار خر مراده.گفته بودن منجی همه جا رو پر از عدل و داد می‌کنه که احمدی‌نژاد شدیدا کرده.گفته بودن منجی به همه‌ی شهرها سر می‌زنه و مشکلات مردمو حل می‌کنه که اینم کرده.منجی با خودش ارزونی و فراوونی میاره که اینم آورده...گفته بودن عین حضرت علی ریز‌نقشه . بخصوص که سالها در چاه جمکران دور از نور آفتاب زندگی کرده. که الحمدالله این خصوصیت هم داره.دور سرش باید هاله داشته باشه که اینم داره....فقط نشون دادن عکس اماما گناهه که نمی‌دونم چرا رسانه‌ها اینو رعایت نمی‌کنن!پ.ن.حدیث:روزی احمدی‌نژاد بین قالیباف و لاریجانی قدم می‌زده. لاریجانی می‌گوید احمدی نژاد جان تو مابین ما مثل نون هستی در"لـنا" . احمدی‌نژاد(ع) می‌فرماید. اگر من از مابین شما بروم دوتایی "لا" می‌شوید!
4- تبریک و تسلیت! دهه زجر شروع شد!
5- از بازی محشر آزیتا حاجیان در نقش مش‌ دریا در سریال ساعت شنی خیلی لذت بردم. با اون لهجه‌ی قشنگ لُریش...فکر می‌کنم میشه یه فیلم خوب راجع به خود مش دریا درآورد.
6- یکی از خرافاتی‌ترین و مزخرف‌ترین سریال‌های تلویزیونی سریال کلید اسراره که مسلمون‌های کشور ترکیه ساختنش.اما خوب که فکر کنی سگش می‌ارزه به بیشتر سریال‌های ما. اقلا زنا جلوی شوهرشون و تو خواب روسری نمی‌پوشن و یه مرد غش می‌کنه می‌تونن بلندشون کنن و عین زنای سریال‌های ایرانی مثل ماست وای‌نمیستن تماشا کنن.
7- چقدر از بسته شدن مجله‌ی زنان متاسف شدم و چقدر دلم برای شهلا شرکت و کلا برای خودمون می‌سوزه که اینقدر بیچاره‌ایم که حق نداریم یه مجله درست حسابی مختص زنان هم داشته باشیم. مطلب استشهادی بهانه بود. اما مگر خحالت می‌‌‌کشن از اینکه دارن نیروهای استشهادی تربیت می‌کنن؟

یک رباعی از جلیل صفر بیگی

از شیر گرفت بچه رویا ها را
در بستر شب گذاشت فرداها را
او مادر ماهیان بسیاری بود
عمری تر و خشک کرد دریاها را